Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, është përfshirë në polemikat mes zyrtarëve shqiptarë dhe atyre serbë të cilat filluan pas reagimit të kryediplomatit, Ferit Hoxha, ndaj kërcënimit të Presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiç se “do ta devijojë rrjedhën e lumit Ibër në territorin serb”. Rama, në një postim të gjatë në profilin e tij në X, thekson se “se Serbia e humbi Kosovën dhe se përsëritja se nuk e ka humbur mund ta shndërrojë ndoshta humbjen në fitore vetëm në gjeografinë e imagjinatës politike”.

“Por fatkeqësisht hartat janë më pak mirëkuptuese”, shkruan Rama.

“Shqipëria nuk ka absolutisht asnjë pretendim ndaj territorit serb dhe nuk ka nevojë të shpikë një të tillë. As nuk kemi nevojë për një “Shqipëri të Madhe” për të qëndruar në krah të Kosovës”, shton ai, duke iu referuar reagimit të Serbisë ndaj deklaratës së kryediplomatit Hoxha për çështjen e Ibrit.

Siç shprehet tutje Rama, “Kosova është shtet më vete” dhe se “Shqipëria do të qëndrojë përgjithmonë krah të drejtës se shqiptarët e Kosovës kanë republikën dhe institucionet e tyre”.

“Territori i Republikës së Kosovës nuk është territor serb dhe burimet natyrore të vendosura brenda tij nuk janë burime të Republikës së Serbisë. Miqtë tanë serbë e dinë shumë mirë këtë, përfshirë edhe sa herë që ulemi së bashku në tryezat evropiane”, thotë.

REAGIMI I PLOTË I RAMËS:

Një shkëmbim shumë interesant veror mes ministrave tanë të jashtëm. Megjithëse prisja një përgjigje për Ibërin, disi udhëtuam nga hidrologjia te e drejta ndërkombëtare, bëmë ndalesën e detyrueshme te “Shqipëria e Madhe”, kaluam përmes “Kosovës dhe Metohisë”, dhe përfundimisht mbërritëm te muzeu i njohur i anktheve historike serbe.

Ekziston një pjesë e veçantë e folklorit politik në Beograd që duket se është imune ndaj kohës: sa herë që Shqipëria flet për Kosovën, “Shqipëria e Madhe” duhet të thirret menjëherë, sikur përsëritja një ditë mund ta shndërrojë një fantazmë të vjetër në një argument relevant.

Nuk do ta bëjë.

Shqipëria nuk ka absolutisht asnjë pretendim ndaj territorit serb dhe nuk ka nevojë të shpikë një të tillë. As nuk kemi nevojë për një “Shqipëri të Madhe” për të qëndruar në krah të Kosovës.

Kosova është shtet më vete. Shqiptarët e Kosovës janë pikërisht kjo: shqiptarë të Kosovës. Ata kanë Republikën e tyre, institucionet e tyre dhe të drejtën për të përcaktuar të ardhmen e tyre. Ne gjithmonë do të qëndrojmë në krah të kësaj të drejte.

Serbia e humbi Kosovën. Përsëritja se nuk e ka humbur mund ta shndërrojë ndoshta humbjen në fitore në gjeografinë e imagjinatës politike, por fatkeqësisht hartat janë më pak mirëkuptuese.

Territori i Republikës së Kosovës nuk është territor serb dhe burimet natyrore të vendosura brenda tij nuk janë burime të Republikës së Serbisë. Miqtë tanë serbë e dinë shumë mirë këtë, përfshirë edhe sa herë që ulemi së bashku në tryezat evropiane.

Pra, të kthehemi te lumi.

Çështja fillestare mbetet pikërisht aty ku e la Shqipëria: Ibri është një sistem ujor ndërkufitar. Serbia është plotësisht e lirë të menaxhojë burimet brenda juridiksionit të saj. Ajo që nuk mund të argumentojë në mënyrë të arsyeshme është se pasojat e mundshme për një shtet tjetër ndalojnë në mënyrë magjike në kufirin serb.

Në fund të fundit, kjo është arsyeja pse ekziston e drejta ndërkombëtare e ujërave.

Lumenjtë kanë zakonin e bezdisshëm të ndjekin gjeografinë dhe jo fjalimet diplomatike.

Është përmendur gjithashtu situata e komunitetit serb në Kosovë. Të drejtat e tyre kanë rëndësi. Siguria e tyre ka rëndësi. Prona e tyre, gjuha, trashëgimia kulturore dhe fetare duhet të mbrohen. Shqipëria nuk ka pasur kurrë ndonjë vështirësi për ta thënë këtë, sepse kjo është thjesht ajo që një shtet demokratik u detyrohet qytetarëve të tij.

Dhe këtu arrijmë ndoshta te manovra më argëtuese akrobatike në këtë shkëmbim: paralajmërimi i Shqipërisë kundër ekspansionizmit etnik, ndërsa në të njëjtën deklaratë i referohet territorit të një shteti tjetër sovran sikur ai të ishte ende serb.

Kjo është një rreth mjaft i vështirë për t’u katrorëzuar.

Ndoshta funksionon brenda një flluske politike në Serbi. Jashtë saj, gjeometria bëhet më pak mirëkuptuese.

Dhe po, nuk mund të pajtohem më shumë se kaq që e ardhmja e rajonit tonë duhet të jetë një e ardhme ku kufijtë gradualisht e humbin fuqinë e tyre për të na ndarë. Absolutisht.

Por ekziston një parakusht i vogël përpara se kufijtë të mund të bëhen më pak të rëndësishëm: pranimi i atyre që tashmë janë aty.

Gjenialiteti i projektit evropian ishte pikërisht ndarja e përkatësisë kombëtare nga oreksi territorial.

Shqiptarët e Kosovës janë shqiptarë të Kosovës. Shqipëria do të qëndrojë në krah të tyre dhe të Republikës së tyre sepse ndajmë historinë, gjuhën, familjet dhe një të ardhme, por mbi të gjitha sepse një Kosovë e lirë, demokratike dhe e sigurt është një shtet legjitim evropian dhe një pjesë e domosdoshme e stabilitetit të rajonit tonë.

Nuk ka asgjë klandestine në këtë qëndrim. Nuk ka pasur kurrë.

As harta sekrete. As kufij të fshehur. Asnjë “e Madhe” nuk nevojitet.

Qëndrimi i Shqipërisë do të mbetet, pra, saktësisht i njëjtë në publik dhe në privat: ne e respektojmë Serbinë, duam marrëdhënie të mira fqinjësore me Serbinë dhe duam që i gjithë rajoni të jetë brenda Evropës – përfshirë shumë edhe Serbinë.

Por fqinjësia e mirë nuk mund të nënkuptojë t’i kërkosh çdo fqinji të Serbisë të zhvendoset përgjithmonë brenda versionit të historisë së Serbisë.

Ballkani tashmë ka paguar shumë më tepër, në gjak dhe në kohë të humbur, për atë përshtatje të veçantë.

Ndërkohë, Ibëri, i pavetëdijshëm dhe krejtësisht indiferent ndaj gjithë hartografisë sonë historike, do të vazhdojë të rrjedhë sipas gjeografisë dhe jo sipas folklorit.

Çka ndodhi?

Presidenti serb, Aleksandar Vuçiç, ka kërcënuar se po shqyrtohet mundësia e ndryshimit të rrjedhës së lumit Ibër në territorin e Serbisë, për shkak të siç i quan ai “qëndrimit të autoriteteve në Prishtinë ndaj popullit serb”.

“Ne tashmë kemi ftuar ekspertët që merren me këtë çështje, sektorin e ndërtimit, inxhinierë dhe të tjerë. Meqë po e maltretojnë kaq shumë popullin tonë, të shohim, kemi arsye të ndryshme për ndryshimin e rrjedhës së Ibrit, dhe pastaj do të shohim se çfarë do të bëjnë shqiptarët dhe si do të sillen”, citohet të ketë deklaruar Vuçiç.

Ndaj këtyre deklaratave ka reaguar të hënën e 10 gushtit, kryediplomati shqiptar, Ferit Hoxha. Duke thënë se “Shqipëria mbështet fuqimisht të drejtën e Kosovës për siguri, zhvillim të qëndrueshëm dhe mbrojtjen e burimeve të saj ujore”.