Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ra dakord për një armëpushim dyjavor me Iranin, më pak se dy orë para afatit të tij që Teherani të rihapë Ngushticën e Hormuzit ose të përballet me sulme shkatërruese ndaj infrastrukturës së tij civile.

Njoftimi vonë të martën përfaqësonte një kthesë të papritur nga paralajmërimi i tij i jashtëzakonshëm më herët gjatë ditës, kur tha se “një qytetërim i tërë do të vdesë sonte” nëse kërkesat e tij nuk plotësohen. Shefi ushtarak i Pakistanit, Feldmarshal Asim Munir, dhe kryeministri i tij, Shehbaz Sharif, ndihmuan në ndërmjetësimin e armëpushimit, shkruan Reuters.

Sharif tha në një postim në X se kishte ftuar delegacionet iraniane dhe amerikane të takoheshin në Islamabad të premten, transmeton Sinjali.

Marrëveshja e minutës së fundit ishte në varësi të marrëveshjes së Iranit për të ndaluar bllokadën e furnizimeve me naftë dhe gaz përmes ngushticës, tha Trump. Rruga ujore zakonisht trajton rreth një të pestën e dërgesave globale të naftës.

Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araqchi, tha në një deklaratë se Teherani do të ndërpresë kundërsulmet dhe do të sigurojë kalim të sigurt përmes rrugës ujore, nëse ndalen sulmet kundër tij.

“Ky do të jetë një armëpushim i dyanshëm!” shkroi Trump në platformën e tij Truth Social. “Arsyeja për ta bërë këtë është se ne tashmë i kemi përmbushur dhe tejkaluar të gjitha objektivat ushtarake dhe jemi shumë larg një Marrëveshjeje përfundimtare në lidhje me PAQEN Afatgjatë me Iranin dhe PAQEN në Lindjen e Mesme”.

Këshilli i Lartë i Sigurisë Kombëtare i Iranit e përshkroi marrëveshjen si një fitore ndaj SHBA-së, duke pretenduar se Trump kishte pranuar kushtet e Iranit për t’i dhënë fund armiqësive.

Trump i tha agjencisë franceze të lajmeve AFP se kjo ishte një “fitore totale dhe e plotë “.

“Fitore totale dhe e plotë. 100%. Pa dyshim“, tha Trump kur u pyet nëse po pretendonte fitoren me armëpushimin.

Më vonë ai tha në Truth Social: “Një ditë e madhe për Paqen Botërore! Irani dëshiron që kjo të ndodhë, ata kanë duruar mjaft! Po kështu, të gjithë të tjerët!”

Irani mund të fillojë procesin e rindërtimit dhe SHBA-të do të ndihmojnë në rritjen e trafikut në Ngushticën e Hormuzit, shtoi ai.

Lufta, tani në javën e gjashtë, ka marrë më shumë se 5 mijë jetë njerëzish në gati një duzinë vendesh, përfshirë më shumë se 1 mijë e 600 civilë në Iran, sipas të dhënave nga burimet qeveritare dhe grupet e të drejtave të njeriut.

Një burim i informuar mbi bisedimet shprehu shqetësim në lidhje me mbajtjen e armëpushimit dyjavor, duke thënë se pala amerikane besonte se Irani mund të po përpiqej të fitonte kohë. Ishte një “ushtrim për ndërtimin e besimit”, tha burimi.

Izraeli mbështeti vendimin për të pezulluar sulmet ndaj Iranit për periudhën dyjavore, tha zyra e kryeministrit Benjamin Netanyahu në një deklaratë. Armëpushimi nuk vlen për Libanin, shtoi ajo, në një kundërshtim të dukshëm me komentet e Sharifit të Pakistanit, i cili tha më parë se marrëveshja përfshinte një ndërprerje të fushatës së Izraelit në Liban.

Agjencia shtetërore e lajmeve e Libanit, NNA, raportoi se sulmet e vazhdueshme izraelite në të gjithë Libanin jugor, duke përfshirë granatimet me artileri dhe një sulm ajror në agim në një ndërtesë pranë një spitali që vrau katër persona. Gjithashtu raportoi sulme në disa qytete të tjera dhe në një pikë mjekësore që shkaktuan lëndime.

Nuk ishte menjëherë e qartë se sa shpejt armëpushimi do të hynte në fuqi të plotë në vende të tjera. Mediat izraelite thanë se ai do të fillonte sapo Irani të rihapte ngushticën dhe se Izraeli priste që sulmet iraniane të vazhdonin ndërkohë.

Rezistenca Islamike e Irakut tha gjithashtu se do të pezullojë operacionet në Irak dhe në të gjithë rajonin për dy javë.

Më shumë se një orë pas njoftimit të Trump, ushtria izraelite tha se kishte identifikuar raketa të lëshuara nga Irani dhe shpërthime nga raketat e interceptuara mund të dëgjoheshin në Tel Aviv. Vendet e Gjirit, përfshirë Kuvajtin, Bahreinin, Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, gjithashtu lëshuan alarme pothuajse të njëkohshme dhe aktivizuan mbrojtjen ajrore.

Mediat izraelite thanë se ushtria e saj po kundërpërgjigjej në vendet e lëshimit të raketave në Iran.

Trump, i cili ka lëshuar një sërë kërcënimesh në javët e fundit, vetëm për t’u tërhequr, tha se progresi midis dy palëve e kishte shtyrë atë të binte dakord për armëpushimin. Ai tha se Irani kishte paraqitur një propozim prej 10 pikash që ishte një “bazë e zbatueshme” për negociata dhe se ai priste që një marrëveshje të “finalizohej dhe të përmbushej” gjatë dritares dyjavore.

Trump më vonë i tha AFP-së: “Kemi një marrëveshje prej 15 pikash, për shumicën e të cilave është rënë dakord. Do të shohim se çfarë ndodh. Do të shohim nëse do të arrihet qëllimi“.

Tregjet përjetuan një rritje lehtësuese ndërsa çmimet e naftës ranë, aksionet u rritën dhe dollari u dobësua në tregtinë aziatike, i mbështetur nga shpresa se tregtia përmes ngushticës mund të rifillonte.

Udhëheqësit globalë gjithashtu e mirëpritën armëpushimin, me qeverinë australiane që tha se “sa më gjatë të vazhdojë lufta, aq më i rëndësishëm do të jetë ndikimi në ekonominë globale dhe aq më i madh do të jetë kostoja njerëzore“.

Duke rënë dakord për armëpushimin, Trump mund të jetë duke treguar vetëdijen se lufta e cila është thellësisht jopopullore në shumë pjesë të Shteteve të Bashkuara po zvarritet më shumë nga sa priste ai, thanë analistët.

“Në ditët e fundit kemi parë Presidentin Trump që dëshiron të gjejë një rrugë drejt një mënyre që ushtria amerikane të tërhiqet nga lufta me Iranin, por edhe ta paraqesë këtë si një lloj fitoreje për SHBA-në”, tha Jessica Genauer, drejtoreshë akademike e Institutit të Politikave Publike në Universitetin e Uellsit të Ri Jugor të Australisë.

Njoftimi i Trumpit kulmoi një ditë të trazuar që u dominua nga kërcënimi i tij për të shkatërruar çdo urë dhe termocentral në Iran nëse Teherani nuk e rihapte ngushticën. Kjo i shqetësoi udhëheqësit botërorë, tronditi tregjet globale dhe shkaktoi dënime të gjera, përfshirë kritika nga kreu i Kombeve të Bashkuara dhe Papa Leo.

Disa ekspertë të së drejtës ndërkombëtare kanë thënë se sulmi pa dallim ndaj infrastrukturës civile mund të përbëjë një krim lufte.

Mbyllja e Ngushticës së Hormuzit ka rritur ndjeshëm çmimet e naftës, duke përshkallëzuar shanset për një rënie ekonomike globale apo edhe recesion. Administrata Amerikane e Informacionit për Energjinë paralajmëroi më herët të martën se çmimet e karburantit mund të vazhdojnë të rriten për muaj të tërë edhe pas rihapjes së ngushticës.

Me fushatën zgjedhore të mesmandatit në SHBA që po intensifikohet, vlerësimet e miratimit për Trump kanë arritur nivelin më të ulët ndonjëherë, duke e lënë Partinë e tij Republikane në rrezik të humbasë shumicën e ngushtë në Kongres. Sondazhet tregojnë se shumica e konsiderueshme e amerikanëve janë kundër luftës dhe të frustruar nga rritja e çmimit të benzinës.

Ndërsa ora po afronte drejt afatit të fundit të vendosur nga Trump, në orën 8 të mbrëmjes EDT (00:00 GMT ​e mërkurë), sulmet amerikane dhe izraelite ndaj Iranit ishin intensifikuar, duke goditur ura hekurudhore dhe rrugore, një aeroport dhe një uzinë petrokimike. Forcat amerikane sulmuan objektiva në ishullin Kharg , ku ndodhet terminali kryesor i eksportit të naftës në Iran.