Në Portugali po zhvillohet raundi i parë i zgjedhjeve presidenciale, me ekstremën e djathtë që kryeson sipas sondazheve dhe qendrën e majtë që po lufton për të siguruar kalimin në raundin e dytë. Parashikimet e para, bazuar në sondazhet “exit poll”, pritet të publikohen në orën 22:00.

Gati 52 vjet pas “Revolucionit të Karafilave” që rrëzoi diktaturën e Salazarit në vitin 1974, zgjedhjet po shndërrohen në një “thriller” politik. Sondazhet tregojnë se kryetari i partisë së ekstremit të djathtë Chega, André Ventura, kryeson në raundin e parë, megjithëse shanset e tij për të fituar në raundin e dytë, më 8 shkurt, konsiderohen të pakta.

Në vendin e dytë, kandidati i qendrës së majtë dhe socialist, António José Seguro, duket se ka një avantazh të lehtë ndaj eurodeputetit liberal João Cotrim Figueiredo.

Rekord kandidatësh

Në garë janë gjithsej 11 kandidatë, një numër rekord për Portugali. Vetëm dy prej tyre konsiderohen favoritë për të kaluar në raundin e dytë: Luís Marques Mendes, kandidat i partisë në pushtet, dhe admirali Henrique Gouveia e Melo, i cili garon si i pavarur.

Fituesi i zgjedhjeve do të pasojë presidentin konservator Marcelo Rebelo de Sousa, i cili është zgjedhur dy herë që në raundin e parë. Që nga rikthimi i demokracisë, vetëm një herë zgjedhjet presidenciale janë vendosur në raund të dytë, në vitin 1986.

Rritja e ekstremit të djathtë

André Ventura, i vetmi kandidat që ka garuar edhe në zgjedhjet e vitit 2021, atëherë mori 11.9% të votave. Që prej asaj kohe, partia e tij Chega ka njohur rritje të fortë, duke marrë 22.8% të votave dhe 60 deputetë në zgjedhjet parlamentare të majit 2025, duke kaluar Partinë Socialiste dhe duke u bërë forca kryesore e opozitës.

Sipas qendrës së analizave Teneo, një rezultat i fortë i ekstremit të djathtë do të shënonte një kapitull të ri për demokracinë portugeze dhe do të thellonte përplasjen brenda së djathtës, mes forcave tradicionale dhe atyre radikale.

Ventura e mbylli fushatën duke kërkuar nga partitë e tjera të djathta të mos pengojnë një përballje të mundshme në raundin e dytë me kandidatin socialist, duke premtuar se do të “rikthejë rendin” në vend.

Thirrje për unitet demokratik

Përballë rrezikut të zgjedhjes së një presidenti të ekstremit të djathtë për herë të parë që nga rënia e diktaturës, António José Seguro bëri thirrje për bashkim dhe moderim, duke u paraqitur si mbrojtës i demokracisë dhe i shërbimeve publike.

“U bëj thirrje të gjithë demokratëve, progresistëve dhe humanistëve të më mbështesin me votën e tyre,” deklaroi ai në mitingun e fundit elektoral.

Presidenti i Portugalisë zgjidhet me votë të drejtpërdrejtë dhe, ndonëse nuk ka pushtet ekzekutiv, luan rol kyç në periudha krize dhe ka të drejtën të shpërndajë parlamentin dhe të shpallë zgjedhje të reja.