Në kuadër të konferencës së Fondit Kosovar për Garanci Kreditore me rastin e 10-vjetorit të themelimit, është mbajtur edhe paneli i diskutimit me temën “Hapësirat e mbetura në treg dhe roli i financimit të zhvillimit për të shpëtuar nga kurthi i të hyrave të mesme”, ku u trajtuan sfidat strukturore të sistemit financiar dhe nevoja për instrumente më të avancuara mbështetëse për bizneset, raporton Ekonomia Online.

Guvernatori i Bankës Qendrore të Kosovës (BQK), Ahmet Ismaili, tha se Fondi Kosovar për Garanci Kreditore ka luajtur rol të rëndësishëm në përmirësimin e qasjes në financa, duke ndihmuar në adresimin e boshllëqeve të tregut, veçanërisht në çështjen e kolateralit dhe zgjatjen e maturitetit të kredive.

“Fondi Kosovar për Garanci Kreditore (FKGK) ka qenë dhe vazhdon të jetë një instrument shumë i rëndësishëm për përmirësimin e qasjes në financa. Të dhënat e paraqitura në studim tregojnë se fondi ka ndihmuar në mbushjen e boshllëqeve në treg, veçanërisht sa i përket kolateralit, zgjatjes së maturitetit të kredive dhe rritjes së mundësisë për financim më të madh për bizneset. Megjithatë, sipas vlerësimeve të paraqitura, qasja në financa nuk është vetëm çështje nëse një biznes financohet apo jo, por edhe nëse financimi është i mjaftueshëm. Në shumë raste, ndërmarrjet përballen me nën-financim, ku shuma e përfituar nuk i plotëson nevojat reale për realizimin e planeve të tyre investuese”, tha Ismaili.

Ai shtoi se sistemi financiar në Kosovë mbetet kryesisht i bazuar në banka, duke theksuar nevojën për zhvillimin e instrumenteve shtesë financiare dhe ruajtjen e stabilitetit financiar pa penguar inovacionin.

“Po ashtu, u theksua se sistemi financiar në Kosovë është kryesisht i orientuar nga bankat, me mungesë të instrumenteve të tjera financiare që do ta plotësonin këtë sektor. Një tregues tjetër i rëndësishëm është raporti kredi-depozita, i cili ka arritur rreth 90%, duke shënuar një rritje nga nivelet prej 80–85% në vitet e kaluara dhe duke reflektuar një transformim të sektorit financiar. Nga perspektiva e Bankës Qendrore, u theksua rëndësia e ruajtjes së stabilitetit financiar përmes një kornize rregullative të balancuar, e cila njëkohësisht nuk pengon inovacionin dhe zgjerimin e qasjes në financa”, tha ai.

Përfaqësuesja e Bankës Botërore, Martha Martinez Licetti, theksoi se mbështetja për bizneset duhet të kalojë nga instrumentet individuale në një sistem të integruar financiar, që kombinon forma të ndryshme financimi.

“U theksua nevoja që mbështetja për bizneset të mos mbetet vetëm në një instrument apo një institucion të vetëm, por të zhvillohet në një sistem të tërë financiar që mundëson ndryshim transformues. Ky sistem duhet të përfshijë një gamë më të gjerë instrumentesh, si garancitë, borxhi, kapitali dhe zgjidhjet digjitale, me qëllim adresimin më të saktë të nevojave të ndryshme të ndërmarrjeve”, tha ajo.

Sipas saj, bizneset kanë nevoja të ndryshme dhe kërkohet targetim më i mirë i tyre, sidomos për ndërmarrjet me potencial më të lartë zhvillimor si ato eksportuese.

“Sipas prezantimit, bizneset nuk kanë nevoja të njëjta dhe për këtë arsye kërkohet targetim më i mirë i tyre. U theksua se disa kategori ndërmarrjesh kanë potencial më të madh për ndikim zhvillimor, veçanërisht ato që janë të orientuara drejt eksportit apo tregjeve të jashtme, të cilat mund të kontribuojnë më shumë në rritjen ekonomike”, tha ajo.

Ndërsa përfaqësuesja e KfË-së, Hilli Henebry, theksoi rëndësinë e përdorimit të institucioneve ekzistuese financiare për krijimin e mbështetjes së synuar për kategori të caktuara biznesesh.

“U theksua se vendet që tashmë kanë institucione dhe instrumente të konsoliduara financiare mund t’i përdorin ato si bazë për të zhvilluar mbështetje më të synuar për kategori të caktuara biznesesh. Në këtë kuadër, u përmend se grupe si gratë sipërmarrëse apo startup-et shpesh mbesin të nënshërbyera, dhe një mënyrë efikase është krijimi i ‘dritareve’ të veçanta brenda strukturave ekzistuese, me kushte të përshtatura për këto kategori, si për shembull për financim të gjelbër apo ndërmarrje të reja. Sipas përvojave të ndara, kjo qasje rezulton shpesh efektive pasi shfrytëzon infrastrukturën ekzistuese dhe kërkon vetëm përshtatje të produkteve financiare, të cilat mund të kombinohen edhe me forma të tjera mbështetjeje, si asistencë teknike apo grante. Megjithatë, u theksua se kjo nuk është e mjaftueshme në vetvete”, tha ajo.

Ajo shtoi se nevojiten edhe instrumente shtesë për të adresuar boshllëqet e tregut, përfshirë fondet e garancisë kreditore dhe linjat e likuiditetit për bankat.

“Në vijim, u nënvizua nevoja për të identifikuar instrumente shtesë që adresojnë boshllëqet e mbetura. Si shembull u përmend mbështetja për fondet e garancisë kreditore, të cilat adresojnë çështjen e kolateralit dhe rrezikut, si dhe sigurimi i likuiditetit përmes linjave të kreditimit për bankat, të cilat më pas i transmetohen ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme”, tha ajo.