Shumë kohë përpara se të ecin, të flasin apo të shqiptojnë fjalën e parë “mama”, foshnjat fillojnë të dallojnë strukturën e muzikës.

Një studim i ri tregon se truri i foshnjave vetëm tremuajshe reagon ndryshe ndaj muzikës së rregullt krahasuar me tingujt e përzier. Megjithatë, trupit i duhet më shumë kohë për ta shndërruar këtë perceptim në lëvizje më komplekse.

Deri rreth ditëlindjes së parë, foshnjat fillojnë të lëkunden, të tundin trupin dhe të bëjnë lëvizje të ngjashme me duartrokitjen kur dëgjojnë muzikë. Por studiuesit theksojnë një dallim të rëndësishëm: edhe në moshën 12-muajshe, lëvizjet e tyre nuk ishin ende të sinkronizuara saktësisht me ritmin.

Studimi, ku morën pjesë gjithsej 79 foshnja të moshave tre, gjashtë dhe 12 muaj, është botuar në revistën shkencore “eLife”.

Muzikë, elektroda dhe kamera

Foshnjat dëgjuan refrene instrumentale nga këngë për fëmijë, si edhe versione ku renditja muzikore ishte çrregulluar. Studiuesit përdorën gjithashtu variante me tinguj më të lartë dhe më të ulët për të parë nëse lartësia e tingullit ndikonte në reagimet e tyre.

Gjatë eksperimentit, foshnjat mbanin një kapuç me elektroda. Përmes elektroencefalografisë – EEG-së – studiuesit regjistruan aktivitetin elektrik të trurit.

Në të njëjtën kohë, kamerat gjurmonin lëvizjet e trupit për të përcaktuar nëse foshnjat lëkundeshin, tundeshin, godisnin me këmbë apo lëviznin krahët në përgjigje të muzikës.

Rezultatet treguan se, në të tria grupmoshat, truri reagonte më fuqishëm ndaj muzikës së strukturuar sesa ndaj versioneve të çrregulluara. Kjo sugjeron se aftësia për të përpunuar strukturën muzikore shfaqet shumë herët.

Kur fillojnë të “vallëzojnë”?

Lëvizjet e foshnjave u bënë më komplekse gjatë vitit të parë të jetës. Në moshën 12-muajshe, ato kishin më shumë gjasa të lëviznin gjatë muzikës së rregullt sesa gjatë varianteve të çrregulluara.

Lëvizjet përfshinin:

lëkundjen përpara dhe prapa;
tundjen anash;
lëvizje të ngjashme me duartrokitjen;
ngritjen dhe uljen e trupit;
rrotullimin e krahëve sikur po pedalonin.
“Gjatë vitit të parë, foshnjat duket se e lëvizin vazhdimisht pjesën e poshtme të trupit, ndërsa gradualisht fitojnë aftësinë për lëvizje më komplekse të pjesës së sipërme dhe të gjithë trupit në pozicionin ulur”, shpjegoi autorja kryesore, Trinh Nguyen, studiuese pranë Institutit Italian të Teknologjisë dhe Universitetit të Vjenës.

Sipas saj, kjo rritje e kompleksitetit mund të lidhet me maturimin gradual të rrugëve nervore që bashkojnë përpunimin e tingullit me planifikimin dhe kontrollin e lëvizjeve.

Jo ende në sinkron me ritmin

Titujt sensacionalë mund të krijojnë përshtypjen se foshnjat njëvjeçare “vallëzojnë sipas ritmit”. Por rezultatet e studimit janë më të kujdesshme.

Asnjëra nga grupmoshat nuk tregoi prova se lëvizjet ishin të koordinuara saktësisht në kohë me rrahjet muzikore. Foshnjat 12-muajshe lëviznin më shumë dhe në mënyra më të strukturuara kur dëgjonin muzikë, por jo domosdoshmërisht sipas çdo rrahjeje.

Kjo nënkupton se lidhja ndërmjet dëgjimit dhe kontrollit motorik zhvillohet gradualisht dhe vazhdon të piqet edhe pas vitit të parë.

“Nevojiten studime të tjera për të përshkruar zhvillimin e lëvizjeve të nxitura nga muzika pas vitit të parë dhe për të kuptuar funksionin e tyre, i cili vazhdon të mbetet misterioz”, përfundoi Nguyen.

Foshnjat e porsalindura mund ta parashikojnë ritmin

Një studim tjetër, i publikuar më herët, sugjeroi se ndjeshmëria ndaj ritmit mund të jetë e pranishme pothuajse që nga lindja.

Studiuesit e Institutit Italian të Teknologjisë u vunë regjistrime me kompozime për piano të Johann Sebastian Bach-ut 49 foshnjave të porsalindura, vetëm dyditëshe, ndërsa ato flinin.

Foshnjat dëgjuan dhjetë pjesë origjinale dhe katër variante të ndryshuara, ku renditja e notave ose momenti i luajtjes së tyre ishte çrregulluar. Aktiviteti i trurit u regjistrua me EEG.

Kur ritmi ndryshonte në mënyrë të papritur, truri i foshnjave shfaqte një reagim të ngjashëm me “habinë nervore”. Kjo sugjeron se ato kishin krijuar një pritshmëri për vazhdimin e modelit ritmik.

Studiuesit nuk gjetën të njëjtën provë për parashikimin e melodisë. Sipas tyre, ndjeshmëria ndaj ritmit mund të jetë pjesë e aftësive biologjike me të cilat lindim, ndërsa kuptimi i melodisë zhvillohet më gradualisht nëpërmjet përvojës.

Pra, foshnjat mund të mos jenë ende gati për pistën e vallëzimit, por truri i tyre fillon të “dëgjojë” organizimin e muzikës shumë përpara se trupi të jetë në gjendje ta ndjekë atë.