Komisioni Evropian po u kërkon udhëheqësve të biznesit të “mbështesin dhe nënshkruajnë” një iniciativë të udhëhequr nga Franca për të rritur pjesën e prodhimit industrial evropian, sipas një letre të parë nga Euronews. Thirrja e ekzekutivit të BE-së vjen disa ditë para se të paraqitet Akti i Përshpejtuesit Industrial.

Komisioni Evropian po kërkon mbështetje nga përfaqësuesit e industrisë së rëndë, si sektorët e çelikut ose aluminit, për të mbështetur një komponent ‘Made in Europe’ në legjislacionin e ardhshëm, tregon një letër e parë nga Euronews.

Qëllimi është të ringjallet një industri në vështirësi përballë konkurrencës nga Kina dhe Shtetet e Bashkuara.

Thirrja vjen në prag të njoftimit nga ekzekutivi i BE-së të Aktit të Përshpejtuesit Industrial (IAA). Qëllimi i tij është të nxisë dekarbonizimin e industrive që kërkojnë shumë energji, duke e mbajtur prodhimin evropian konkurrues.

Një projektligj i ngjashëm u miratua nga Bashkimi Evropian në vitin 2024 për t’i dhënë përparësi prodhimit të teknologjive të pastra vendase, ndërsa blloku nxiton të arrijë neutralitetin e rrjetit deri në vitin 2050.

“Kthimi i marrëdhënieve ekonomike të bazuara në pushtet nëpërmjet detyrimeve doganore, subvencioneve masive, kufizimeve të eksportit dhe konkurrencës së padrejtë e lë Evropën me një zgjedhje të qartë: ose të pajisemi me një politikë industriale ambicioze dhe pragmatike, ose të pranojmë një erozion gradual të bazës sonë industriale, njohurive dhe sovranitetit ekonomik”, thuhet në letrën e dërguar nga Zëvendëspresidenti Ekzekutiv Francez Stéphane Séjourné. Analistët thonë se IAA mund të forcojë ndjeshëm konkurrueshmërinë industriale të BE-së , pasi si sektorët historikisht me intensitet të lartë energjie, siç është prodhimi i çimentos dhe çelikut, ashtu edhe teknologjitë inovative neto-zero përballen me kërkesë të ulët dhe konkurrencë ndërkombëtare dëmtuese.

Megjithatë, kritikët argumentojnë se ligji i ardhshëm mund të ketë efektin negativ të minimit të konkurrueshmërisë brenda tregut të vetëm të BE-së, veçanërisht duke pasur parasysh kornizat më të përparuara industriale në vende si Franca dhe Gjermania.

“Sa herë që përdoren paratë publike evropiane, ato duhet të kontribuojnë në prodhimin evropian”, thuhet në letër, e cila synon të sigurojë që “Evropa të mbetet një fuqi industriale” dhe jo një “treg pasiv”.

Një grup prej nëntë vendesh — përfshirë Çekinë, Estoninë, Finlandën, Irlandën, Letoninë, Maltën, Portugalinë, Suedinë dhe Sllovakinë — paralajmëruan në dhjetor se ligji i ardhshëm i Komisionit mund të ketë “pasoja për konkurrencën efektive, nivelet e çmimeve dhe cilësisë, si dhe efekte mbi bizneset”.

Ndërkohë, Polonia dhe Holanda po mbështesin thirrjet për një vlerësim të ndikimit.

Kuotat, oferta dhe kërkesa, ndihma shtetërore

Diskutimet politike mbi kriteret, stimujt dhe lejet për produktet vendase janë ende duke u zhvilluar, tha për Euronews një diplomat i BE-së që foli në kushte anonimiteti.

E njëjta gjë vlen edhe për financimin, pasi ekzekutivi i BE-së po eksploron mënyra për të lidhur financimin e BE-së me iniciativën e fundit. Buxheti shumëvjeçar (MFF) i bllokut dhe Fondi i Konkurrueshmërisë i BE-së janë planifikuar të ndihmojnë industritë evropiane.

Komisioni ende nuk ka rënë dakord për një përqindje për pjesën e produkteve evropiane që do të prodhohen sipas ligjit të ardhshëm, por shifrat që variojnë nga 60% në 80% janë përmendur si mundësi, tha diplomati i BE-së.

“Kur të vendoset, kjo shifër do të vijë me dallime specifike për të adresuar importet dhe eksportet”, tha diplomati i BE-së, duke vënë në dukje se prodhimi nga kompanitë jo-evropiane që prodhojnë në BE mund të konsiderohet “Prodhuar në Evropë”.

Evropa është tashmë një lider kur bëhet fjalë për vendosjen e standardeve më të rrepta mjedisore për bizneset, gjë që ka rezultuar në çmime më të larta prodhimi, dhe ligji i ri mund të shohë që këto të rriten më tej.

Komisioni po shqyrton “krijimin e kushteve për të përafruar ofertën dhe kërkesën”, tha diplomati i BE-së. Për këtë qëllim, ekzekutivi i BE-së planifikon të krijojë të ashtuquajturat “tregje kryesore” për të nxitur kërkesën për produkte industriale të qëndrueshme dhe me karbon të ulët brenda Evropës.

Kjo qasje synon të krijojë një treg të parashikueshëm për teknologjitë e pastra dhe produktet e tyre, të tilla si çeliku i gjelbër dhe hidrogjeni, përmes masave të politikave nga ana e kërkesës.

Mbështetja financiare nëpërmjet ndihmës shtetërore — që i referohet një qeverie që përdor para publike për të dhënë kredi, grante ose lehtësime tatimore për kompani ose industri specifike — ka të ngjarë të pësojë disa modifikime sipas IAA-së.

“Shtetet anëtare ka të ngjarë të përjashtohen nga njoftimi i Komisionit Evropian kur bëhet fjalë për financimin e projekteve të dekarbonizimit”, tha diplomati i BE-së.

Reagimet e liderëve të biznesit

Udhëheqësit e industrisë evropiane duken të hapur ndaj thirrjes së Komisionit për të intensifikuar prodhimin vendas, duke përmendur “deficitin rekord tregtar prej 350 miliardë eurosh” me Kinën në vitin 2025, sipas një letre të dytë të parë nga Euronews.

Udhëheqësit e industrisë thonë se IAA përfaqëson “një akt pavarësie ekonomike” në përgjigje të raportit Draghi . Në këtë raport, ish-presidenti i Bankës Qendrore Evropiane, Mario Draghi, i kërkoi BE27 të ngushtonte hendekun me Kinën dhe konkurrentët e tjerë ose rrezikonte “agoni të ngadaltë”.

“Kinezët kanë ‘Prodhuar në Kinë’, amerikanët kanë ‘Blej produkte amerikane’ dhe shumica e fuqive të tjera ekonomike kanë skema të ngjashme që u japin përparësi aseteve të tyre strategjike. Pse jo edhe ne?” thuhet në letër, e cila do të nënshkruhet nga bizneset e BE-së.

Për shkak të rritjes së prodhimit që pritet nga prodhuesit evropianë, udhëheqësit e industrisë po kërkojnë mbështetje financiare përmes “ankandit publik, ndihmës së drejtpërdrejtë shtetërore ose një forme tjetër të mbështetjes financiare”.

“Tani është koha që Evropa të prodhojë më shumë, dhe mbi të gjitha, në mënyrë më strategjike. Për të siguruar sigurinë tonë ekonomike, ne duhet të mbështesim dhe të heqim qafe rrezikun e zinxhirëve tanë kryesorë të vlerave”, thuhet në letër.

Pasi u shty në dhjetor, IAA është planifikuar të paraqitet më 29 janar, por mund të pësojë vonesa të mëtejshme, thonë burime pranë dosjes. /euronewsal