Spanja mund të shfaqet si një pengesë e papritur në rrugën e Malit të Zi drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian, pasi Madridi po kërkon që çështja e njohjes së gjuhëve katalanase, baske dhe galiciane si gjuhë zyrtare të BE-së të zgjidhet para zgjerimit të ardhshëm të bllokut.

Qeveria spanjolle këmbëngul që statusi i këtyre tri gjuhëve të trajtohet përpara se gjuhë të reja zyrtare të shtohen në BE pas pranimit të anëtarëve të rinj. Ndër vendet kandidate, Mali i Zi konsiderohet aktualisht më afër anëtarësimit.

Megjithëse Madridi nuk ka deklaruar zyrtarisht se do ta bllokojë zgjerimin, deklaratat e zyrtarëve spanjollë kanë ngritur pikëpyetje nëse çështja e gjuhëve mund të shndërrohet në një kusht për përparimin e procesit të zgjerimit.

“Është koha – 40 vjet pasi Spanja u bashkua me Bashkimin Evropian – t’i jepet fund diskriminimit me të cilin përballen 20 milionë spanjollë, ose më saktë 20 milionë evropianë që jetojnë në territore me më shumë se një gjuhë zyrtare, krahasuar me evropianët e tjerë që gjithashtu kanë më shumë se një gjuhë zyrtare”, deklaroi në Bruksel Fernando Sampedro Marcos, sekretari shtetëror spanjoll për Çështjet Evropiane.

Si vendos BE-ja për gjuhët zyrtare?

Bashkimi Evropian aktualisht ka 24 gjuhë zyrtare, të cilat kanë status të barabartë në institucionet e BE-së.

Ligjet dhe dokumentet kryesore përkthehen në të gjitha gjuhët zyrtare, ndërsa qytetarët mund t’u drejtohen institucioneve evropiane në cilëndo prej tyre.

Me çdo zgjerim të BE-së, shtetet anëtare mund të kërkojnë që gjuha e tyre zyrtare të shtohet në listën e gjuhëve të Bashkimit. Megjithatë, një gjuhë nuk bëhet automatikisht gjuhë zyrtare e BE-së vetëm sepse ka këtë status në një shtet anëtar. Vendimi merret nga shtetet anëtare me unanimitet.

Disa vende të BE-së kanë dy ose më shumë gjuhë zyrtare në nivel kombëtar. Belgjika ka tri – holandishten, frëngjishten dhe gjermanishten. Luksemburgu ka gjithashtu tri, ndërsa Finlanda ka finlandishten dhe suedishten, Malta maltishten dhe anglishten, ndërsa Irlanda irlandishten dhe anglishten.

Në vitin 2023, ministri i Jashtëm spanjoll José Manuel Albares paraqiti zyrtarisht në Këshillin e BE-së propozimin që katalanishtja, baskishtja dhe galicishtja të njiheshin si gjuhë zyrtare të Bashkimit Evropian.

Madridi tani po këmbëngul që kjo çështje të zgjidhet para valës së ardhshme të zgjerimit, pra para se pranimi i vendeve të reja të sjellë edhe gjuhë të tjera në sistemin institucional të BE-së.

Spanja thekson se e mbështet zgjerimin dhe përparimin e vendeve kandidate, por kërkon që çështja e tri gjuhëve spanjolle të trajtohet përpara se anëtarët e rinj të sjellin gjuhë shtesë në sistemin institucional të Bashkimit.

“Gjatë tri viteve të fundit, ne i kemi trajtuar të gjitha çështjet dhe shqetësimet që kanë dalë lidhur me këtë temë. E kemi shpjeguar propozimin dhe mendoj se është mjaft e qartë se nuk ka absolutisht asnjë arsye për ta vonuar më tej vendimin”, deklaroi Sampedro.

“Ne jemi thjesht të bindur se katalanishtja, galicishtja dhe baskishtja do të bëhen gjuhë zyrtare të Bashkimit Evropian dhe shpresojmë që kjo të ndodhë së shpejti”, shtoi ai.

Kërkesa spanjolle ishte një nga temat e takimit të ministrave të BE-së përgjegjës për çështjet evropiane. Sipas burimeve diplomatike të cituara nga RFE, ministri spanjoll e prezantoi qëndrimin e Madridit, por “nuk vendosi një lidhje të qartë” gjatë fjalës së tij mes pranimit të anëtarëve të rinj dhe vendimit për gjuhët.

Spanja kërkoi që çështja të përfshihej në rendin e ditës për herë të parë pas më shumë se një viti. Megjithatë, diskutimi nuk kishte për qëllim të çonte në votim dhe nuk pritej ndonjë vendim përfundimtar.

Këtë e konfirmoi edhe ministri irlandez për Çështjet Evropiane, Thomas Byrne, vendi i të cilit mban presidencën e Këshillit të BE-së.

“Sot do të kemi një diskutim të shkurtër, të iniciuar nga ministri spanjoll, lidhur me çështjen e gjuhëve. Nuk pres që të arrijmë ndonjë rezultat për këtë çështje sot. Ne do të dëgjojmë atë që ka për të thënë kolegu ynë spanjoll dhe do ta shqyrtojmë atë”, deklaroi Byrne.

Ai shtoi se Këshilli më herët ka marrë një opinion ligjor për këtë çështje.