Më shumë para për ushtrinë, më pak për gjithçka tjetër dhe borxhe marramendëse: ja si duket projektbuxheti për vitin 2027. Qeveria e ka miratuar atë dhe tani është radha e Bundestagut.

Në zonën qeveritare në Berlin, në një ndërtesë zyrash ekziston e ashtuquajtura orë borxhi. Është një ekran dixhital i zi me numra të kuq, në pronësi të Bund der Steuerzahler (Shoqata e Tatimpaguesve), i cili tregon borxhin aktual të Gjermanisë. Shifra ndryshon vazhdimisht dhe rritet me shpejtësi.

Më 6 korrik, rreth mesditës, ora e borxhit tregoi 2.78 trilionë euro. Në të njëjtën kohë, disa qindra metra larg, në Kancelarinë federale, u miratua projektbuxheti për vitin 2027. Projektbuxheti federal gjerman do të përshpejtojë më tej rritjen e numrave në orën e borxhit.

Ministri i Financave Lars Klingbeil (SPD) planifikon shpenzime prej 555.4 miliardë eurosh për vitin 2027. Nga kjo, 109.7 miliardë euro janë planifikuar për shpenzime për mbrojtjen – një e treta më shumë se në vitin 2026. Shpenzimet tejkalojnë ndjeshëm të ardhurat tatimore. Si rezultat, Klingbeil po detyrohet të përdorë përsëri huamarrjen. Ai planifikon huazim të ri prej gati 119 miliardë eurosh. Por kjo nuk është e gjitha.

Kredi për Bundeswehrin dhe infrastrukturën

Përveç kësaj, ekzistojnë – si një lloj buxheti paralel – shpenzime nga fondet speciale të financuara nga huamarrja. Këto janë shpenzime shumëvjeçare dhe për këtë arsye nuk përfshihen në buxhetin aktual. 500 miliardë euro janë planifikuar për rinovimin dhe modernizimin e infrastrukturës si dhe arritjen e neutralitetit klimatik. Këto fonde, të shpërndara gjatë dymbëdhjetë viteve, do të riparojnë, ndër të tjera, urat e rrënuara, rrugët dhe rrjetin hekurudhor.

Një fond shtesë special është krijuar edhe për Bundeswehrin. Gjermania dëshiron të rrisë gradualisht shpenzimet e saj të mbrojtjes në 3.5 përqind të produktit të brendshëm bruto (PBB) deri në vitin 2029. Deri në vitin 2035, ato duhet të arrijnë objektivin e ri të NATO-s prej pesë përqind.

“Paqja në Evropë kërcënohet nga çmenduria imperialiste e Putinit”, tha Ministri Klingbeil pas një mbledhjeje qeveritare, duke iu referuar kërcënimeve që vijnë nga Rusia dhe Presidenti i saj Vladimir Putin.

“Me një zero të zezë nuk mund të mbrohemi kundër Putinit.” Gjermania duhet që në një kohë shumë të shkurtër të kompensojë për tri dekadat gjatë të cilave u bënë kursime në Bundeswehr, shtoi kreu i departamentit: “Dhe kjo nuk është e mundur pa borxhe të reja, është si të përpiqesh të fluturosh në Hënë pa raketë.”

Po frenimi i borxhit?

Nëse i mbledhim borxhet nga buxheti i rregullt dhe fondet speciale, borxhi i ri në vitin 2027 do të arrijë në rreth 203 miliardë euro. Është tashmë e qartë se kredi me një vëllim të ngjashëm do të nevojiten në vitet në vijim.

Dhoma Gjermane e Industrisë dhe Tregtisë ka llogaritur, bazuar në planet financiare federale, se shpenzimet do të rriten me një mesatare prej pesë përqind në vit deri në vitin 2030. Të ardhurat tatimore do të rriten për gjysëm më ngadalë, ose me rreth tre përqind në vit.

Sa më shumë borxh të grumbullojë shteti, aq më shumë interesa duhet të paguajë. Sipas vlerësimeve aktuale, kjo do të arrijë në 80 miliardë euro në vitin 2030. Shoqata e Tatimpaguesve paralajmëron se kjo do të “gëlltiste” të gjitha të ardhurat shtesë tatimore të administratës federale.

Kushtetuta përcakton që shteti mund të shpenzojë vetëm aq sa fiton. Kjo quhet “frena e borxhit”. Kreditë shtesë nuk mund të kalojnë 0.35 përqind të produktit të brendshëm bruto. Megjithatë, shpenzimet e mbrojtjes dhe sigurisë në përgjithësi përjashtohen nga ky rregull.

Përveç kësaj, lejohen kufij më të lartë huamarrjeje në kohë dobësie ekonomike. Si ekonomia më e madhe në Evropë dhe e treta më e madhe në botë, Gjermania mund të përballojë një huamarrje të tillë, thekson Klingbeil. “Niveli ynë i borxhit është shumë nën mesataren e Eurozonës.”

Rritja ekonomike

Në Eurozonë, lejohet një nivel borxhi deri në 60 përqind të fuqisë ekonomike të vendit. Në vitin 2027, Gjermania do të jetë në nivelin e 69.5 përqind. Në të njëjtën kohë, vendi është thellë në një krizë ekonomike dhe ritmi i aktivitetit ekonomik po dobësohet vit pas viti. Qeveria e përbërë nga partitë konservatore CDU/CSU dhe SPD, kur mori detyrën në maj 2025, njoftoi rifillimin e rritjes ekonomike. Në vend të kësaj, kriza vazhdon.

“Lufta e papërgjegjshme e Donald Trump kundër Iranit ka përgjysmuar rimëkëmbjen ekonomike që prisnim këtë vit”, kritikoi Klingbeil në Berlin. “Kjo luftë po i kushton para Gjermanisë.”

Të ardhura shtesë duhet të sjellin një tarifë e re për plastikën, futjen e një takse mbi sheqerin dhe një rritje e taksave mbi duhanin dhe alkoolin. Taksa më të larta për qytetarët më të pasur është planifikuar gjithashtu, ose një “taksë për super të pasurit”, siç e quan Klingbeil. Por kjo është vetëm një pikë uji në oqean.

Kursimet janë të pashmangshme. Ato do të godasin si ministritë federale dhe buxhetet e tyre, ashtu edhe ndihmën financiare me të cilën qeveria federale stabilizon sistemet e sigurimeve shoqërore. Fondet e pensioneve dhe të shëndetit kanë mungesë kronike parash dhe kanë nevojë për miliarda euro në subvencione federale çdo vit. Këto tani duhet të zvogëlohen – sepse nuk ka më para të mjaftueshme.

Konfederata Gjermane e Sindikatave flet për një “çekuilibrim të madh”, sepse sektori social duhet të mbajë barrën e riparimit të financave publike, ndërsa shpenzimet ushtarake, siç theksojnë ata, po rriten me shpejtësi në të njëjtën kohë.

Grupet mjedisore protestojnë me forcë

Klingbeil planifikon të përdorë edhe fonde nga Fondi i Klimës dhe Transformimit (KTF), i cili financohet nga të ardhurat nga sistemi evropian i tregtimit të emetimeve. Kjo kritikohet ashpër nga organizatat mjedisore, si dhe nga të Gjelbrit në opozitë. Këto para nuk duhet të përdoren për të mbushur boshllëqet buxhetore, tha kryetari i partisë, Felix Banaszak, për portalin table.media.

“Të ardhurat nga çmimi i emetimeve të CO₂ nuk janë vetëshërbim për Ministrin e Financave. Ato shërbejnë për të financuar transformimin e ekonomisë duke respektuar rregullat e klimës, për të mbështetur kompanitë në procesin e transformimit dhe për të lehtësuar qytetarët nga kostot e mbrojtjes së klimës.”

Pothuajse të gjithë duhet të kursejnë

Klingbeil kërkon shkurtime të sheshta nga të gjitha ministritë. I vetmi përjashtim është Ministria e Mbrojtjes. Për vitin 2027, bëhej fjalë konkretisht për një ulje prej një përqind të secilit buxhet individual. Negociatat ishin të vështira, tha Ministri i Financave: “Për shkak të kësaj, disa departamente arritën limitin e qëndrueshmërisë, por është e drejtë dhe e nevojshme.”

Në vitin 2028, ministritë duhet të ulin shpenzimet me tre përqind. “Secili është përgjegjës për zgjidhjen e saj brenda ministrisë së vet. Por ne duhet të konsolidojmë financat publike, nuk mund t’i ikim kësaj.”

Aq më tepër që planet financiare deri në vitin 2030 tregojnë tashmë se sa vrima do të hapen në buxhete. Kur të ardhurat e pritura zbriten nga shpenzimet e parashikuara, shuma të mëdha mbeten të pazbuluara. Sipas propozimit të qeverisë, vrima financiare në vitin 2028 do të arrijë në 22 miliardë euro, në vitin 2029 në 38 miliardë dhe në vitin 2030 madje 47 miliardë euro.

Është tashmë e qartë se ministritë do të kenë gjithnjë e më pak fonde në dispozicion. Ndihma për zhvillim është prekur veçanërisht vitet e fundit. Në vitin 2027, ajo duhet të ketë edhe 500 milionë euro më pak, kështu që buxheti i saj reduktohet në 9.5 miliardë euro.

Organizata ombrellë për politikat e zhvillimit Venro paralajmëroi në Berlin për “pasojat dramatike” të shkurtimeve të tilla. Duke cituar një studim, Venro deklaron se për shkak të shkurtimeve globale të fondeve deri në vitin 2030, më shumë se 9.4 milionë njerëz të tjerë mund të vdesin nga varfëria, uria, sëmundjet dhe ndryshimet klimatike.

Roli i Bundestagut

“Qeveria federale ndoshta nuk ka idenë se çfarë po bën”, komentoi anëtari i bordit të Venra, Michael Herbst. I gjithë sistemi i ndihmës humanitare është tashmë “masivisht i pafinancuar”. Shkurtimet në Gjermani luajnë një rol të rëndësishëm në këtë, shton ai.

Ministri i Financave Klingbeil flet për “vendimet e vështira” që janë marrë. Megjithatë, kjo nuk e ndryshon faktin se Gjermania mbetet një “partner vërtet i besueshëm” në nivel ndërkombëtar. Ai kujton: “Pas tërheqjes së Shteteve të Bashkuara nga financimi ndërkombëtar i zhvillimit, sot ne jemi donatori më i madh.”

Ndërkohë, organizata e ndihmës për fëmijët “Save the Children” i ka bërë thirrje Bundestagut që “ta përsos ndjeshëm projektbuxhetin në procesin parlamentar dhe të rrisë fondet për ndihmë humanitare dhe bashkëpunim zhvillimor në përputhje me nevojat”.

Parlamenti do të merret me projektbuxhetin pas pushimeve të verës, nga shtatori e tutje. Miratimi përfundimtar i buxhetit të vitit 2027 është planifikuar për në fund të nëntorit. /DW

Dauti: VLEN dhe BDI po bashkëpunojnë për t’i bërë hyzmetin VMRO-së
Read more