Reuters – Serbia mban zgjedhje parlamentare të dielën, në të cilat një lëvizje popullore studentore synon t’i japë fund sundimit të liderit shumëvjeçar, Aleksandar Vuçiç.

Këtu janë aktorët kryesorë, çështjet dhe çfarë është në lojë në këto zgjedhje.

Cilët janë aktorët kryesorë dhe çfarë përfaqësojnë ata?

Aleksandar Vuçiç – Serbia e Bashkuar: Lista zgjedhore e kryesuar nga Partia Përparimtare Serbe (SNS) e bazon fushatën e saj te rritja ekonomike, pagat dhe pensionet më të larta, investimet në infrastrukturë dhe stabiliteti politik. Lideri i SNS-së, Millosh Vuçeviç, ka premtuar një rritje ekonomike prej 4% në vitin 2027. Vuçiçi, i cili dha dorëheqjen nga posti i presidentit më 27 shtator, kandidon për t’u bërë kryeministër.

Studentët Fitojnë (Studenti Pobeđuju): E lindur nga protestat pas shembjes së strehës në stacionin hekurudhor të Novi Sadit në nëntor 2024 – ngjarje që shkaktoi vdekjen e 16 personave – kjo lëvizje kundër korrupsionit ka bërë fushatë për llogaridhënie dhe prokurime publike transparente. Partia Demokratike dhe lëvizja “Kreni Promeni” e kanë mbështetur atë, në vend që të paraqisnin listat e tyre.

Partia Socialiste e Serbisë (SPS) – Ivica Daçiç – Faktor Stabiliteti: Një aleat i kahershëm i SNS-së, SPS-ja pro-ruse kryeson një koalicion që përfshin “Serbinë e Bashkuar” (Jedinstvena Srbija), Partinë Socialdemokrate të Serbisë dhe “Të Gjelbrit e Serbisë”. Ajo bën fushatë për drejtësi sociale, të drejtat e punëtorëve dhe mirëqenien, stabilitetin politik dhe interesat kombëtare.

Serbia Evropiane: Një aleancë opozitare pro-evropiane e udhëhequr nga Marinika Tepiç dhe Zdravko Ponosh, e cila bashkon Partinë e Lirisë dhe Drejtësisë, lëvizjen “Serbia Qendër” (Srbija Centar), si dhe lëvizjen “Solidariteti, Vetëmbrojtja dhe Çlirimi”. Ajo avokon për një integrim më të ngushtë evropian, sanksione kundër Rusisë dhe reforma demokratike.

Çfarë janë listat partiake dhe si funksionojnë ato?

Partitë politike, koalicionet partiake, lëvizjet dhe grupet e tjera mund të paraqesin lista partiake, ose lista zgjedhore, të cilat përbëhen nga jo më shumë se 250 kandidatë.

Komisioni zgjedhor ka miratuar gjithsej 18 lista.

Në ditën e zgjedhjeve, votuesit votojnë për një listë zgjedhore në fletën e votimit, dhe jo për kandidatë individualë.

Cilat janë çështjet kryesore për votuesit? Korrupsioni dhe llogaridhënia e qeverisë kanë dominuar fushatën që nga katastrofa në Novi Sad. Protestuesit i akuzojnë Vuçiçin dhe aleatët e tij për korrupsion, kontroll të medias dhe keqtrajtim të demonstruesve – akuza të cilat autoritetet i mohojnë.

Si do të ndikojë një fitore apo humbje e Vuçiçit në Serbi, si brenda vendit ashtu edhe jashtë tij?

Një fitore që do t’i mundësonte Vuçiçit të bëhej kryeministër, do të zgjaste udhëheqjen e tij politike dhe mund të ruante ekuilibrin e Serbisë mes ambicies për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian dhe ruajtjes së lidhjeve të ngushta të Beogradit me Rusinë dhe Kinën.

Një humbje mund t’i hapë rrugën reformave të thella të brendshme, duke përfshirë forcimin e institucioneve dhe marrjen e masave kundër korrupsionit.