Një dokumentar i ri sjell dëshmi nga 24 persona të lidhur me ushtrinë dhe inteligjencën izraelite, të cilët flasin për sistemet e përdorura gjatë luftës në Gaza dhe për mënyrën se si janë përzgjedhur objektivat ushtarake.

Filmi, me titull “NAZA”, është realizuar nga regjisorët izraelitë Yuval Abraham dhe Rachel Szor dhe u prezantua të enjten në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Venecia, ku konkurron për “Luanin e Artë”.

Titulli i dokumentarit vjen nga një akronim ushtarak izraelit, që sipas autorëve përdoret si term për civilët që pritet të humbin jetën gjatë një sulmi ushtarak.

Dokumentari, i prodhuar nga “The Guardian”, përmban dëshmi të gjera nga oficerë të inteligjencës dhe ushtarë izraelitë të përfshirë në operacione të mbikëqyrjes dhe goditjeve nga distanca në Gaza.

Dëshmitë u regjistruan në kushte anonimiteti

Intervistat janë realizuar kryesisht gjatë natës, në tarraca ndërtesash në Tel Aviv, ndërsa identitetet e personave të intervistuar janë fshehur për shkak të rreziqeve që lidhen me deklarimet publike mbi operacionet ushtarake.

Pamja dhe zëri i tyre janë ndryshuar në mënyrë digjitale për të ruajtur anonimitetin.

Sipas dokumentarit, disa prej të intervistuarve përshkruajnë përdorimin e sistemeve të bazuara në inteligjencë artificiale për identifikimin e një numri të madh personash të konsideruar si objektiva të rangut të ulët të Hamasit.

Ata pretendojnë se disa prej këtyre objektivave janë goditur në shtëpitë e tyre gjatë natës, edhe kur ekzistonte dijenia se sulmet mund të vrisnin edhe anëtarë të familjeve të tyre.

Në film përmenden gjithashtu metoda të mbikëqyrjes së telefonave dhe përgjimit të bisedave për të përcaktuar vendndodhjen e personave të synuar.

Pretendime për shkatërrimin e lagjeve dhe shtëpive civile

Dokumentari përmban edhe dëshmi të drejtpërdrejta për shkatërrimin e lagjeve ku, sipas vlerësimeve të ushtrisë, një pjesë e civilëve vazhdonin të qëndronin në shtëpi.

Të intervistuarit flasin gjithashtu për djegien sistematike të banesave civile dhe për vrasjen e civilëve pranë një pike të shpërndarjes së ushqimit.

Regjisori Yuval Abraham tha në një konferencë për media në Venecia se personave të intervistuar u ishte kërkuar të shpjegonin në detaje funksionimin e sistemeve ushtarake.

“Thjesht u thamë: na tregoni çfarë keni bërë. Si funksionojnë këto sisteme? Na i vizatoni. Ndonjëherë, vetëm duke bërë pyetjet, merr edhe përgjigjet”, tha Abraham.

Sipas tij, reagimet e të intervistuarve kanë qenë të ndryshme.

“Disa nuk shprehën pendesë, disa po. Disa folën me indiferencë, të tjerë me krenari”, shtoi ai.

Regjisorët: Fokusi është te sistemi, jo vetëm te individët

Disa nga personat e intervistuar kishin punuar në një njësi sekrete të inteligjencës që raporton drejtpërdrejt në zyrën e kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu.

Njëri prej tyre pretendon në dokumentar se misioni i njësisë ishte “pengimi i paqes”.

Regjisorët Abraham dhe Szor thanë se e kanë realizuar filmin duke e konsideruar si detyrim profesional të shqyrtojnë sistemet që, sipas tyre, qëndrojnë pas vrasjes së civilëve palestinezë.

Ata theksuan se dokumentari nuk fokusohet vetëm në raste të izoluara apo në veprime individuale të ushtarëve.

Sipas tyre, filmi trajton urdhrat, politikat, praktikat e pranuara, gjuhën dhe logjikën që i bëjnë këto praktika të mundshme, si dhe njerëzit që punojnë brenda këtij sistemi.

Projekti u realizua nën masa të rrepta sigurie

“NAZA” është bashkëprodhuar nga James Wilson, ndërsa producent ekzekutiv është Jonathan Glazer, pjesë e ekipit që realizoi filmin fitues të Oscarit “The Zone of Interest”.

Dokumentari bazohet edhe në raportime të mëparshme të publikuara nga +972 Magazine, Local Call dhe “The Guardian” mes viteve 2023 dhe 2025.

Sipas autorëve, filmi është realizuar nën masa të rrepta sigurie për të mbrojtur burimet konfidenciale gazetareske, ndërsa përmbajtja e tij ishte mbajtur sekret deri në premierën në Venecia.

Paul Lewis, drejtues i hetimeve në “The Guardian” dhe producent ekzekutiv i filmit, e përshkroi dokumentarin si rezultat të disa viteve pune për të identifikuar dhe verifikuar sistemet e përdorura nga inteligjenca ushtarake izraelite në Gaza.

Festivali i Venecias e cilëson dokumentarin “tronditës”

Para premierës, drejtori artistik i Festivalit të Filmit në Venecia, Alberto Barbera, e përshkroi “NAZA”-n si një vepër me potencial të madh politik dhe kinematografik.

Ai tha se dokumentari nuk është thjesht një përmbledhje intervistash, duke theksuar se autorëve iu deshën rreth tre vjet për të bindur disa zyrtarë të inteligjencës dhe ushtrisë izraelite të flisnin për punën e tyre.

Sipas Barberas, dëshmitë e tyre janë “tronditëse”.

Lufta në Gaza dhe bilanci i viktimave

Sipas të dhënave të cituara në shkrimin burimor, sulmet izraelite në Gaza që nga viti 2023 kanë vrarë më shumë se 73 mijë palestinezë dhe kanë plagosur mbi 174 mijë të tjerë.

Lufta nisi pas sulmit të Hamasit dhe grupeve të tjera të armatosura ndaj Izraelit më 7 tetor 2023, ku u vranë më shumë se 1,200 persona dhe 251 të tjerë u morën peng dhe u dërguan në Gaza. Shumica e viktimave dhe pengjeve ishin civilë.

Abraham dhe Szor ishin gjithashtu dy nga katër bashkëregjisorët e dokumentarit “No Other Land”, fitues i Oscarit për dokumentarin më të mirë në vitin 2025.

Ata thonë se edhe në “NAZA” kanë tentuar të analizojnë jo vetëm episode të veçanta, por një sistem më të gjerë të politikave dhe praktikave ushtarake.

Regjisorët e lidhin dokumentarin me vlerësimet e disa organizatave ndërkombëtare dhe grupeve të të drejtave të njeriut, të cilat kanë përdorur termin “gjenocid” për të përshkruar veprimet izraelite në Gaza, ndërsa Izraeli i ka kundërshtuar vazhdimisht akuza të tilla. /GazetaExpress/