Një kërcënim nga presidenti i SHBA-së Donald Trump për të vendosur tarifa të reja ndaj tetë aleatëve që kundërshtojnë propozimin e tij për marrjen e Groenlandës ka marrë dënim nga udhëheqësit evropianë.

Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar Keir Starmer tha se ky veprim ishte “krejtësisht i gabuar”, ndërsa Presidenti francez Emmanuel Macron e quajti atë “të papranueshëm”.

Komentet erdhën pasi Trumpi njoftoi një tarifë prej 10% për mallrat nga Danimarka, Norvegjia, Suedia, Franca, Gjermania, Mbretëria e Bashkuar, Holanda dhe Finlanda që do të hynte në fuqi më 1 shkurt, por më vonë mund të rritet në 25% – dhe do të zgjaste derisa të arrihej një marrëveshje.

Trumpi këmbëngul se territori autonom danez është kritik për sigurinë e SHBA-së dhe nuk e ka përjashtuar marrjen e tij me forcë.

Pas kërcënimeve të Trump, Bashkimi Evropian thirri një takim urgjent për orën 17:00 në Bruksel (16:00 GMT) të dielën. Takimi do të përfshijë ambasadorë nga 27 vendet e BE-së, sipas agjencisë së lajmeve Reuters.

Ndërkohë, mijëra njerëz dolën në rrugë në Groenlandë dhe Danimarkë të shtunën në protestë kundër propozimit të marrjes së Groenlandës nga SHBA-ja. Groenlanda është pak e populluar, por e pasur me burime dhe vendndodhja e saj midis Amerikës së Veriut dhe Arktikut e bën atë të pozicionuar mirë për sistemet e paralajmërimit të hershëm në rast të sulmeve me raketa dhe për monitorimin e anijeve në rajon.

Trumpi ka thënë më parë se Uashingtoni do ta merrte territorin “në mënyrën e lehtë” ose “në mënyrën e vështirë”.

Vendet evropiane janë bashkuar në mbështetje të Danimarkës. Ato kanë argumentuar se siguria e rajonit të Arktikut duhet të jetë një përgjegjësi e përbashkët e NATO-s.

Franca, Gjermania, Suedia, Norvegjia, Finlanda, Holanda dhe Mbretëria e Bashkuar kanë dërguar një numër të vogël trupash në Grenlandë në një të ashtuquajtur mision zbulimi.

Duke njoftuar tarifat e reja në një postim në platformën e tij Truth Social të shtunën, Trump tha se këto vende po luanin “një lojë shumë të rrezikshme”. Në rrezik, tha ai, ishte “Siguria dhe Mbijetesa e Planetit tonë”.

Ai tha se taksa e propozuar prej 10% që do të futet muajin e ardhshëm për mallrat e eksportuara në SHBA do të rritet në 25% në qershor dhe do të mbetet “e pagueshme deri në kohën kur të arrihet një marrëveshje për blerjen e plotë dhe totale të Grenlandës”.

Në përgjigjen e tij, Starmer tha: “Zbatimi i tarifave ndaj aleatëve për ndjekjen e sigurisë kolektive të aleatëve të NATO-s është plotësisht i gabuar. Sigurisht që do ta ndjekim këtë drejtpërdrejt me administratën amerikane.”

Udhëheqësit e opozitës në Mbretërinë e Bashkuar gjithashtu kritikuan njoftimin e Trumpit. Kryetarja e Partisë Konservatore, Kemi Badenoch, tha se tarifat ishin një “ide e tmerrshme”, ndërsa kreu i Reform UK, Nigel Farage, tha se ato “do të na dëmtojnë”.

Emmanuel Macron i Francës tha: “Kërcënimet me tarifa janë të papranueshme në këtë kontekst… Ne nuk do të ndikohemi nga asnjë frikësim.”

Kryeministri suedez Ulf Kristersson tha: “Nuk do të lejojmë veten të shantazhohemi.”

“Suedia aktualisht po zhvillon diskutime intensive me vendet e tjera të BE-së, Norvegjinë dhe Mbretërinë e Bashkuar për të gjetur një përgjigje të përbashkët”, shtoi ai.

Në një postim në X, Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen tha: “Integriteti dhe sovraniteti territorial janë parime themelore të së drejtës ndërkombëtare.”

“Tarifat do të minonin marrëdhëniet transatlantike dhe do të rrezikonin një spirale të rrezikshme në rënie”, shtoi ajo, transmeton Klankosova.tv.

Ndërkohë, shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, tha se “Kina dhe Rusia duhet të jenë duke kaluar një ditë të mbarë” pas njoftimit të Trump.

“Ata janë ata që përfitojnë nga përçarjet midis aleatëve”, shkroi ajo në X.

Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, deklaroi: “Bashkimi Evropian do të jetë gjithmonë shumë i vendosur në mbrojtjen e së drejtës ndërkombëtare… e cila sigurisht fillon brenda territorit të shteteve anëtare të Bashkimit Evropian.”

Ministri i jashtëm i Danimarkës, Lars Lokke Rasmussen, tha se kërcënimi kishte “ardhur si një surprizë”.

Ndërkohë, eurodeputeti gjerman Manfred Weber, kreu i grupit konservator të PPE-së në Parlamentin Evropian, tha se lëvizja e Trump ngriti pyetje në lidhje me marrëveshjen tregtare BE-SHBA, e cila ende nuk është ratifikuar, të negociuar vitin e kaluar.

Bruksel dhe Uashingtoni arritën një marrëveshje që ra dakord për një tarifë amerikane prej 15% për të gjitha mallrat e BE-së dhe se blloku me 27 anëtarë do të hapte tregjet e tij për eksportuesit amerikanë me tarifa 0% për produkte të caktuara.

“PPE është në favor të marrëveshjes tregtare BE-SHBA, por duke pasur parasysh kërcënimet e Donald Trumpit në lidhje me Grenlandën, miratimi nuk është i mundur në këtë fazë,” postoi Weber në X. “Tarifat 0% për produktet amerikane duhet të pezullohen,” shtoi ai.

Trump kohët e fundit ka përshkallëzuar përpjekjen e tij për të blerë Grenlandën, transmeton Klankosova.tv.

Megjithatë, ambasadori i SHBA-së në OKB, Mike Waltz, tha se Danimarka “thjesht nuk ka burimet ose kapacitetin për të bërë atë që duhet bërë në rajonin verior”.

Ai i tha Fox News se jeta e banorëve të Grenlandës do të ishte “më e sigurt, më e fortë dhe më e begatë nën ombrellën e Shteteve të Bashkuara”.

Trumpi shpesh ka thënë se “tarifa” është fjala e tij e preferuar dhe e ka bërë të qartë se e sheh atë si një instrument të hapur me të cilin do të bindë – ose detyrojë – vendet anembanë botës që të përshtasin politikat e tyre me rezultatet e dëshiruara të Shtëpisë së Bardhë.

Por njoftimi i tij përfaqëson një përshkallëzim të rëndësishëm në përpjekjen e tij të ringjallur së fundmi për të blerë Grenlandën, pavarësisht kundërshtimit të tyre.

Nuk është e qartë se çfarë e nxiti menjëherë njoftimin e tarifave, të cilin Trump e la të kuptohej për herë të parë ndërsa fliste me gazetarët në Shtëpinë e Bardhë të premten.

Ndërsa në javët e fundit ai ka thënë vazhdimisht se një sërë opsionesh – përfshirë përdorimin e mundshëm të forcës ushtarake – mbeteshin në tryezë, njoftimi vjen vetëm disa ditë pasi zyrtarët amerikanë dhe danezë ranë dakord të ngrinin një grup pune të nivelit të lartë për të diskutuar të ardhmen e ishullit.

Në qarqet diplomatike dhe politike të Uashingtonit, ky njoftim u pa nga shumë si një skenar “i rastit më të mirë” për Danimarkën dhe aleatët e saj evropianë – një që, të paktën, do të vononte çdo vendim ose përshkallëzim të mëtejshëm nga Shtëpia e Bardhë.

Në vend të kësaj, tarifat e fundit kanë injektuar një ndjenjë të re urgjence në këtë çështje dhe kanë tensionuar marrëdhëniet me aleatët e rëndësishëm të NATO-s dhe partnerët tregtarë.

Gregory Meeks, demokrati me gradë në Komitetin e Punëve të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA-së, tha se do të “ofrojë një rezolutë për t’i dhënë fund menjëherë këtyre tarifave të paligjshme dhe absurde”.

Ai tha: “Trump po prodhon një krizë të jashtme dhe po saboton aleancën tonë më të ngushtë – të gjitha duke injoruar krizën e vërtetë për të cilën populli amerikan interesohet në të vërtetë: përballueshmërinë.”

Sondazhet e opinionit sugjerojnë se 85% e banorëve të Grenlandës kundërshtojnë bashkimin e territorit me SHBA-në.

Demonstrata kundër planeve të Trump për marrjen e territorit u mbajtën në qytetet daneze, si dhe në kryeqytetin e Grenlandës, Nuuk, të shtunën – para njoftimit të tarifave.

Në kryeqytetin danez, Kopenhagë, u mbajtën pankarta me mbishkrimin: “Larg duart nga Grenlanda” dhe “Grenlanda për banorët e Grenlandës”.

“Ne kërkojmë respekt për Mbretërinë Daneze dhe për të drejtën e Grenlandës për vetëvendosje”, tha Camilla Siezing, kryetare e Inuit, një grup ombrellë i shoqatave të Grenlandës.

Në Nuuk, kryeministri i Grenlandës, Jens-Frederik Nielsen, iu bashkua protestuesve që mbanin pankarta me mbishkrimin “Grenlanda nuk është në shitje” dhe “ne e formësojmë të ardhmen tonë”, ndërsa ata u drejtuan drejt konsullatës amerikane.

Tubimet përkojnë me një vizitë në Kopenhagen nga një delegacion nga Kongresi i SHBA-së. Udhëheqësi i saj, senatori demokrat Chris Coons, e përshkroi retorikën e zotit Trump si “jo konstruktive”.