Shkroi për Fats Dominon, bashkëpunoi me The Band dhe mbrojti kënetat e Luizianës përmes muzikës. Një përmbledhje e re diskografike rikthen vëmendjen te kantautori që iu afrua famës në agimin e rock’n’roll-it, por zgjodhi një rrugë tjetër.
“Po dëgjoja emisionin radiofonik ‘Theme Time’ të Bob Dylanit”, kujton Korey Richey, multiinstrumentist i LCD Soundsystem, “dhe ai tha se Bobby Charles njihej më shumë si autor këngësh, por kishte një nga zërat më melodiozë të regjistruar ndonjëherë në vinil. E mendova dhe jam dakord: Bobby Charles ishte diçka më vete.”
Charles, i cili jetoi nga viti 1938 deri më 2010, nuk dinte të luante asnjë instrument. Megjithatë, shkroi këngë që u interpretuan nga artistë si Fats Domino, Etta James dhe Kris Kristofferson.
Në moshën 17-vjeçare nënshkroi me Chess Records dhe iu afrua suksesit në fillimet e rock’n’roll-it. Por mosbesimi ndaj industrisë dhe dëshira për një jetë të tërhequr — për një kohë edhe me një aligator si kafshë shoqëruese — e larguan gradualisht nga vëmendja publike.
“Ishte njeri shumë i veçantë, i vetmuar”, thotë këngëtari Johnnie Allan, një prej bashkëkohësve të tij në Luizianë. “E dinte çfarë vlere kishte dhe nuk pranonte kompromise.”
Tani, përmbledhja “The Bobby Charles Story”, që përfshin pothuajse të gjitha regjistrimet e publikuara të tij, synon t’i japë vendin e merituar këtij emri të pazakontë të muzikës amerikane.
Nga një telefonatë te kontrata diskografike
Robert Charles Guidry lindi në Abbeville të Luizianës, në një familje frëngjishtfolëse. Në moshën 14-vjeçare dëgjoi në radio Hank Williamsin dhe Fats Dominon dhe nisi të krijonte këngë në mendje, të cilat i këndonte me grupe të shkollës.
Gjatë një koncerti në Crowley, pronari i një dyqani disqesh vuri re reagimin entuziast të publikut ndaj këngës së tij “See You Later, Alligator”.

Ai telefonoi Leonard Chessin, drejtuesin e Chess Records në Çikago, dhe i kërkoi të riut ta këndonte përmes telefonit. Chess i ofroi menjëherë kontratë dhe organizoi një seancë regjistrimi në New Orleans.
Robert Guidry mori emrin artistik Bobby Charles.
Kënga, të cilën kompania e publikoi me titullin e shkurtuar “Later Alligator”, hyri në klasifikimet R&B. Kur Charles mbërriti në Çikago, Chess thuhet se u habit kur kuptoi se këngëtari ishte i bardhë.
“Jo, por jam Cajun. A është mjaftueshëm afër?”, i ishte përgjigjur Charles me humor.
Racizmi që e largoi nga skena
Charles u dërgua në turne me artistë të Chess Records, ku emri kryesor ishte Chuck Berry. Ai ishte i vetmi interpretues i bardhë.
Në një intervistë të vitit 1995, kujtonte se hante në kuzhina e ambiente të pasme dhe flinte në të njëjtat hotele me kolegët e tij zezakë, në një Amerikë ende të ndarë nga segregacioni racor.
Por afërsia me ta e ekspozoi ndaj kërcënimeve.
“Dy burra të bardhë tentuan të më qëllonin, sepse nuk donin të më shihnin duke u shoqëruar me zezakët”, tregonte ai.
Kjo përvojë, së bashku me suksesin e madh që Bill Haley pati me versionin e “See You Later, Alligator”, ndikoi në vendimin e Charlesit për t’u larguar pothuajse krejtësisht nga interpretimet publike dhe për t’u përqendruar te shkrimi për të tjerët.
Ai ndihmoi në formësimin e asaj që më vonë u quajt swamp pop: një përzierje e muzikës Cajun, country dhe R&B.
“Bobby më dha këngën ‘Your Picture’, një nga sukseset e mia më të mira vendore”, kujton Allan. “Na tregoi ne muzikantëve Cajun se mund t’i shkruanim vetë këngët tona dhe ta krijonim këtë tingull të ri.”
Këngët që gjetën zërin e Fats Dominos
Marrëdhënia me Chess Records përfundoi me mosmarrëveshje. Por një takim me Fats Dominon solli një tjetër kapitull të rëndësishëm.
Domino regjistroi dy këngë të Charlesit, “Before I Grow Too Old” dhe “Walking to New Orleans”, të cilat u bënë hite. Në vitin 1961, Clarence “Frogman” Henry pati sukses me një tjetër kompozim të tij, “But I Do”.
“Këngët e Bobby-t tingëllojnë sikur ai po flet me ty”, thotë kantautorja Beth McKee, e cila ia kushtoi krijimtarisë së tij albumin “I’m That Way”, më 2009.
“Janë bisedore, por kurrë të zakonshme. Ai dinte të shkonte drejt e në zemër të një ndjenje, pa e zbukuruar.”
Woodstocku dhe një album që meritonte më shumë
Pas një përpjekjeje të shkurtër për të drejtuar kompaninë e vet diskografike, Charles u vendos në Nashville.
Një arrestim për drogë u pasua nga largimi i tij ndërsa ishte liruar me garanci. Më vonë përfundoi në Woodstock të Nju-Jorkut, ku u afrua me komunitetin muzikor vendas.
Aty u njoh me Albert Grossmanin, menaxherin e Bob Dylanit dhe The Band, i cili e kontraktoi me kompaninë Bearsville dhe e ndihmoi të zgjidhte çështjen e urdhërarrestit në Nashville.
Albumi “Bobby Charles”, i vitit 1972, u realizua me mbështetjen e anëtarëve të The Band, përveç Robbie Robertsonit, si edhe të kitaristit Amos Garrett dhe pianistit Dr. John, mikut të tij të vjetër nga Luiziana.
Rezultati ishte një disk i lodhur, i lënduar dhe thellësisht shpirtëror, që meriton të renditet ndër veprat më të mira të asaj periudhe të trazuar muzikore.
Transmetuesi dhe shkrimtari britanik Charlie Gillett e quajti “albumi i vitit”. Por ai nuk arriti publik të gjerë, ndërsa marrëdhënia e Charlesit me Grossmanin u përkeqësua shpejt.
Më pas, Charles bashkëpunoi me Paul Butterfield’s Better Days, grupi i drejtuar nga harmonikisti i blues-it Paul Butterfield, që publikoi dy albume më 1973.
“Shkruaje këtë, mund të bëhet këngë!”
Geoff Muldaur, këngëtari kryesor i Better Days, e kujton me dashuri.
“Bobby kishte një zë të mrekullueshëm edhe kur fliste. Frëngjishtja ishte gjuha e tij e parë dhe anglishten e fliste në një mënyrë krejt të veçantë”, thotë ai.
“Çdo gjë që thoshte tingëllonte si titull kënge. Kur udhëtonim me makinë nëpër SHBA, e dëgjoja dhe mendoja: ‘Shkruaje këtë, mund të bëhet këngë!’”
Meqë nuk luante instrument, Charles ua këndonte këngët muzikantëve dhe përdorte krahët për të treguar ritmin dhe ndryshimet në pjesët ku nuk këndonte.
“Ishte shumë i talentuar”, thotë Muldaur.
Kthimi në kënetat e Luizianës
Kur Better Days u shpërbë, Charles u kthye në Luizianë dhe u vendos pranë një bayou, një prej rrjedhave të ngadalta ujore e kënetore karakteristike të rajonit. Aty jetonte edhe me një aligator.
Muldaur e vizitoi më 1975 dhe njohu nga afër botën e tij.
Një mbrëmje, Charles e ftoi të dëgjonin muzikë në Jay’s Lounge. Fillimisht kaluan nga pjesa e pasme, ku vendasit ndiqnin ndeshje gjelash. Kur Muldaurit i mjaftoi ajo përvojë, hynë brenda lokalit.

Jashtë ishte një tabelë që njoftonte: “Sonte, blues”. Në skenë interpretonin Lightnin’ Hopkins dhe Jimmy Reed.
Charles kontribuoi gjithashtu me vokale shoqëruese në albumin koncertal “Rock of Ages” të The Band dhe mori pjesë në koncertin e tyre të lamtumirës, “The Last Waltz”, më 1976.
Interpretimi i tij i “Down South in New Orleans” përfshihet në albumin e koncertit, por ai nuk shfaqet në filmin e Martin Scorsese-s — një mungesë e çuditshme, ndonëse disi në përputhje me jetën e tij larg vëmendjes.
Këngë për ujin e pastër
Charles nuk publikoi muzikë të re deri më 1987, kur nxori vetë albumin “Clean Water”.
Në të trajtonte shqetësime mjedisore, veçanërisht ndotjen e kënetave dhe rrjedhave ujore që i donte aq shumë.
Më pas publikoi herë pas here albume përmes kompanisë së vet, Rice ’N’ Gravy, por nuk jepte koncerte dhe rrallë pranonte intervista.
Në vitin 2004, Malcolm Mills nga Proper Records e kërkoi për të siguruar të drejtat e publikimit të albumeve të tij në Europë.
“Shkova ta takoja në Lake Charles”, kujton Mills. “Donte ta shihte nga afër personin me të cilin do të bashkëpunonte, sepse dinte ta dallonte menjëherë mashtrimin. E kalova provën.”
Miqësia që lindi mes tyre e nxiti Millsin të mendonte për një përmbledhje të gjithë karrierës së Charlesit.
“Doja ta nderoja jetën dhe punën e tij.”
Thjeshtësi që mbart emocione të thella
Ata që e njohën kthehen vazhdimisht te e njëjta cilësi: aftësia për të thënë shumë me pak fjalë.
“Këngët e tij janë një mësim mjeshtëror thjeshtësie”, thotë Richey.
“Ai i shprehte ndjenjat e thella me elokuencë”, shton Muldaur.
Një shembull është “The Jealous Kind”, ndër këngët e tij më të interpretuara nga të tjerët, që trajton xhelozinë e një burri të paaftë të pranojë se ish-partnerja ka vazhduar jetën.
Etta James, Joe Cocker dhe Delbert McClinton kanë realizuar versione të fuqishme. Por interpretimi i Ray Charlesit më 1977 mbetet veçanërisht tronditës.
Humbjet e fundit dhe zemërimi ndaj industrisë
Pasi humbi shtëpinë pranë kënetës nga një zjarr, Charles u zhvendos në Holly Beach, një vendbanim i izoluar bregdetar.
Më 2005, uragani Rita e la sërish pa shtëpi. Vitet e fundit i kaloi në një rimorkio banimi, gjithnjë e më i zemëruar me industrinë muzikore dhe atë të naftës.
“Zemërohej me korporatat dhe me njerëzit që ndotnin lumin Misisipi”, kujton Richey, i cili u miqësua me të gjatë punës në studion e afërt Dockside.
“Luiziana po humbet vijën bregdetare. Meqë kompanitë e naftës punësojnë kaq shumë njerëz, të tjerët kanë frikë të flasin. Bobby jo.”
McKee, të cilën Charles e ftoi të këndonte në albumin e tij të fundit, “Timeless”, të vitit 2010, e kujton si njeri të lënduar nga industria dhe fatkeqësitë.
Richey flet për dy anë të karakterit të tij: herë i ngrohtë e bujar, herë mosbesues dhe i zemëruar, veçanërisht kur pinte alkool dhe konsumonte kanabis.
Por muzika ende mund t’ia rikthente gëzimin.
Richey kujton një seancë me Charlesin dhe Dr. Johnin për këngën “Solution for Pollution”, e cila nuk është publikuar.
“Të gjithë ishin të lumtur në studio. Ata bënin muzikë dhe ai mbushej sërish me gëzim.”
“The Bobby Charles Story” është publikuar nga Last Music Company. /GazetaExpress/