Pesë vende të BE-së i kanë bërë thirrje Komisionit Evropian të rishqyrtojë mënyrën se si i përfshin anëtarët e mundshëm nga Ballkani Perëndimor, përfshirë Kosovën  në tregun e vetëm të bllokut, duke e paraqitur këtë si një mënyrë për t’i mbajtur aspirantët për anëtarësim larg sferës së ndikimit të Rusisë.

“Për të ruajtur vrullin e zgjerimit dhe për të çuar përpara integrimin evropian, nevojiten stimuj të fortë dhe tërheqës”, shkruan Austria, Republika Çeke, Italia, Sllovakia dhe Sllovenia në një dokument konfidencial që qarkulloi midis 27 vendeve të BE-së në Bruksel të premten e kaluar, shkruan Euractiv.

“Qasja e bazuar në meritë – nëse është e nevojshme, hap pas hapi – në tregun e vetëm evropian përfaqëson një nxitje të tillë”, shkruan vendet, të cilat janë pjesë e një klubi informal që mbështet politikisht aspiratat e Ballkanit Perëndimor për në BE.

Vendet e përshkruan modelin e tyre të propozuar si “integrim sistematik sektorial”. Ai do të përfshinte zgjerimin e gamës së programeve të BE-së në të cilat vende si Mali i Zi, Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe Serbia mund të marrin pjesë ndërsa ato përputhen, kapitull pas kapitulli, me rregulloren e trashë të Brukselit.

“Integrimi gradual… duhet të ndiqet në mënyrë aktive dhe sistematike sapo një kandidat të tregojë një nivel të lartë përputhshmërie me acquis të BE-së në sektorin përkatës”, thuhet në dokument. Ai gjithashtu thotë se duhet të përfshihen masa mbrojtëse në rast se një vend që gëzon akses të veçantë në tregun e BE-së rrëshqet prapa.

Dokumenti paraqet disa sektorë të rinj që mund të përfshihen, siç janë tregjet e transportit, energjisë dhe energjisë elektrike, tregu i vetëm dixhital, strategjitë e konkurrencës dhe politikat kritike të lëndëve të para. Ai gjithashtu citon marrëveshjen e lëvizshmërisë së të rinjve midis Mbretërisë së Bashkuar dhe BE-së si një shembull të një avantazhi që mund t’u ofrohet edhe vendeve të Ballkanit Perëndimor.

Megjithatë, për sa i përket ambicies, dokumenti nuk i plotëson idetë e propozuara nga Ferit Hoxha, ministri i jashtëm i Shqipërisë, në një intervistë me Euractiv javën e kaluar, në të cilën ai sugjeroi që vendet kandidate duhet të fitojnë statusin e vëzhguesit në organet e BE-së ndërsa mbyllin kapitujt.

Milan Niq, një bashkëpunëtor i lartë kërkimor në Këshillin Gjerman për Marrëdhëniet me Jashtë, nuk u impresionua nga përmbajtja e dokumentit, duke thënë se nuk largohej shumë nga konceptet e mëparshme.

“Tingëllon si një version pak më i sofistikuar i shtytjes së mëparshme për integrim gradual”, tha ai.

Autorët e dokumentit i bënë thirrje Marta Kos, komisioneres për zgjerimin, të dilte me ide të reja përgjatë këtyre linjave, transmeton Klankosova.

“Kjo qasje do të zgjeronte dhe forconte tregun e vetëm, duke kontribuar në rëndësinë gjeoekonomike dhe autonominë strategjike të BE-së, ndërkohë që do t’i afronte kandidatët dhe do të ndihmonte në kundërshtimin e ndikimit të vendeve të treta”, thuhet në dokument.