Ekipet amerikane të shpëtimit në Iran po përballen me një operacion kërkimi që përshkruhet si “rrëqethës dhe jashtëzakonisht i rrezikshëm”, ndërsa vazhdon përpjekja për të gjetur një anëtar të ekuipazhit të një avioni luftarak amerikan të rrëzuar.

Raportet e para tregojnë se piloti i një avioni luftarak amerikan F-15, i rrëzuar mbi Iran, është shpëtuar – një zhvillim që, nëse konfirmohet, do të ishte pjesë e historisë së gjatë të misioneve amerikane të kërkim-shpëtimit në luftë. Ndërkohë, sipas CBS, partner i BBC-së në ShBA, operacioni i kërkimit vazhdon në thellësi të territorit iranian për një anëtar të dytë të ekuipazhit, raporton BBC, transmeton Klankosova.tv.

Çka janë operacionet CSAR?

Misionet e kërkim-shpëtimit në luftime (CSAR) konsiderohen ndër operacionet më komplekse dhe më të ndjeshme ndaj kohës që përgatisin ushtritë amerikane dhe aleate. Në ShBA, njësi elitare të forcave ajrore trajnohen posaçërisht për këto misione dhe shpesh dislokohen paraprakisht pranë zonave të konfliktit.

CSAR janë operacione ushtarake që synojnë gjetjen, ndihmën dhe shpëtimin e personelit në rrezik, përfshirë pilotë të rrëzuar apo trupa të izoluar. Ndryshe nga operacionet civile të kërkim-shpëtimit, ato zhvillohen në mjedise armiqësore ose të kontestuara dhe, si në rastin e raportuar në Iran, mund të ndodhin thellë në territorin e kundërshtarit.

Zakonisht këto misione kryhen me helikopterë, të mbështetur nga avionë furnizimi me karburant dhe mjete të tjera ajrore që patrullojnë ose kryejnë sulme për mbrojtje.

“Një operacion jashtëzakonisht i rrezikshëm”

Një ish-komandant i një skuadriljeje të shpëtimit ajror i tha CBS News se një operacion si ai në Iran do të përfshinte të paktën 24 pjesëtarë të specializuar që kërkojnë zonën me helikopterë Black Hawk.

Sipas tij, ekipet janë të përgatitura të hidhen edhe me parashutë nëse është e nevojshme, ndërsa prioriteti kryesor pas zbarkimit është vendosja e kontaktit me personin e zhdukur.

Pasi lokalizohet, ata ofrojnë ndihmë mjekësore, shmangin forcat armike dhe përpiqen të arrijnë në një pikë të sigurt për evakuim.

“Rrëqethëse dhe jashtëzakonisht e rrezikshme është një përshkrim i zbutur”, tha ish-komandanti për CBS News, duke shtuar se këto njësi njihen si “thikat zvicerane të Forcave Ajrore” për shkak të aftësive të tyre të shumanshme.

Video të verifikuara nga Irani të publikuara të premten duket se tregojnë helikopterë ushtarakë amerikanë dhe të paktën një avion furnizimi duke operuar mbi provincën Khuzestan.

Historia e misioneve CSAR

Misionet e shpëtimit në luftë kanë një histori të gjatë, që nga Lufta e Parë Botërore, kur pilotët kryenin ulje të improvizuara për të shpëtuar kolegët e rrëzuar.

Njësitë amerikane të shpëtimit ajror datojnë që nga viti 1943, kur dy kirurgë ushtarakë u hodhën me parashutë në Birmaninë e atëhershme (sot Mianmar) për të ndihmuar ushtarë të plagosur.

Shpëtimi i parë me helikopter në botë ndodhi një vit më vonë, kur një toger amerikan nxori katër ushtarë nga brenda vijave japoneze të frontit – duke shënuar edhe përdorimin e parë operacional të helikopterit në luftë.

Misionet moderne CSAR morën formë gjatë Luftës së Vietnamit, ku kompleksiteti dhe shkalla e operacioneve u rrit ndjeshëm.

Misionet e fundit dhe rasti i Serbisë

Këto njësi janë përdorur gjerësisht në luftërat në Irak dhe Afganistan, duke kryer mijëra misione shpëtimi për trupat amerikane dhe aleate, transmeton Klankosova.tv.

Në vitin 2005, ato morën pjesë në shpëtimin e një ushtari të marinës amerikane në Afganistan – një ngjarje që më vonë u bë filmi “Lone Survivor”.

Megjithatë, misionet për shpëtimin e pilotëve të rrëzuar kanë qenë të rralla në dekadat e fundit.

Një rast i njohur ndodhi në vitin 1999, gjatë luftës në Kosovë, kur piloti i një avioni të padukshëm për radarët F-117, i rrëzuar mbi Serbia, u gjet dhe u shpëtua nga ekipet amerikane të parashpëtimit.

Ndërsa në vitin 1995, gjatë luftës në Bosnje, piloti amerikan Scott O’Grady u shpëtua pas gjashtë ditësh në ikje, në një operacion të përbashkët të Forcave Ajrore dhe Korpusit të Marinës së ShBA-së.