Per me kuptu lojen e VV-se, duhet me u nis prej nje numri: 53.

VV i ka 53 deputete nga 120. Ka fitu bindshem, por nuk i ka numrat me e ndertu pushtetin vet: per Kryetar te Kuvendit dhe Qeveri duhen 61; per President duhen 80 ne dy raundet e para.

Ketu fillon kalkulimi.

Nese Kurti e dergon Kryetarin e Kuvendit ne vote, detyrohet me i hape letrat. A i ka 61? Kush jane votat jashte VV-se? Sa stabile jane?

61 apo 62 vota nuk tregojne vetem qe Kuvendi mund te konstituohet. Tregojne edhe sa e brishte eshte shumica e ardhshme.

Prandaj zvarritja ka vlere politike. Sa kohe 61-shi nuk testohet, Kurti ruan edhe paqartesine, edhe leven negociuese.

Po pse jo LDK?

VV me LDK-ne do t’i kishte 71 deputete. Shumice komode, Qeveri stabile dhe rruge shume me e shkurte drejt 80-shit.

Sepse 18 deputete te LDK-se nuk jane vetem 18 vota. Jane partner politik me peshe, ministra, agjende dhe mundesi me i thane Kryeministrit jo.

Nje koalicion 71-sh do ta bente Qeverine me te forte. Por Kurtin me te dobet.

Edhe 2020-a duhet lexu ne kete kontekst. Kurti e shkarkoi Agim Veliun pas nje perplasje minore politike; LDK reagoi me mocion dhe Qeveria ra. Kjo tregoi se Kurti ishte i gatshem me rreziku stabilitetin ne vend se me pranu kufizimin politik nga partneri.

Edhe sot logjika eshte e njejte: me mire nje shumice minimale qe e dominon, sesa nje shumice e madhe qe te kufizon.

Dhe ketu Presidenti behet nyja kryesore.

Kurti i ka 53 vota te vetat. Nese 61-shin e ben me deputete te komuniteteve, Qeveria mbetet e varur nga vota jashte VV-se. Nese ajo shumice prishet dhe Qeveria bie, zgjedhjet nuk jane automatike. Kosova kete e ka provu ne 2020: mund te krijohet nje shumice tjeter brenda te njejtit Kuvend.

Kurti kete e din. E ka perjetu.

Prandaj nje President autonom dhe i pavarur ka peshe krejt tjeter kur 61-shi yt ne fakt fillon prej 53-shit.

Edhe Vjosa Osmani eshte mesim politik. Erdhi ne Presidence si aleate e Kurtit, por Presidenca u zhvillua ne qender deri diku autonome. Kur erdhi puna te mandati i dyte, Kurti nuk ia dha mbeshtetjen.

Kjo nuk provon motivin e tij. Por ideja politike eshte e qarte: nje President autonom eshte nje qender pushteti qe Qeveria nuk e kontrollon.

E ketu eshte edhe problemi me i madh me krejt kete loje.

Kushtetuta e Kosoves nuk eshte ndertu mbi logjiken “fituesi i merr krejt”. Eshte ndertu pikerisht qe askush mos me mujt me i marre krejt.

61-shi per Qeverine, 80-shi per Presidentin, ulëset per komunitetet, kontrolli parlamentar, Presidenti jashte partise, Gjykata Kushtetuese dhe institucionet e pavarura jane pjese e nje arkitekture ku pushteti ndahet, kontrollohet dhe detyrohet me negociu.

Pra 61 dhe 80 nuk jane pengesa teknike.

Jane mesazh kushtetues.

Ke fitu. Por jo krejt.

Dhe pikerisht ketu loja e VV-se behet problematike.

Nese me 53 mandate synon me ndertu nje shumice minimale qe e dominon, me shmang nje partner te forte qe mundet me te thane jo, dhe ne fund me siguru edhe nje President qe nuk behet kunderpeshe politike, atehere nuk po kerkon vetem me qeverise.

Po kerkon me i neutralizu kufizimet qe Kushtetuta qellimshem ia vendos pushtetit.

Tash partite tjera.

PDK: qeverisni pa neve.

AAK: nuk kerkojme poste, ofrojme kuorum me 6 zotime.

LDK: nuk kerkojme as Qeveri, as President; kontribuojme per nje President konsensual.

Pra pyetja nuk eshte cka po kerkojne partite tjera.

Pyetja eshte: cka po kerkon VV?

Ndoshta jo krejt postet. Por tash eshte e qarte qe po e kerkon nje arkitekture ku asnje qender reale e pushtetit, sidomos Presidenti, nuk mbetet jashte kontrollit politik te saj.

E nese partite tjera nuk levizin, 53 nuk behen 80.

Mbeten vetem dy rruge:

kompromis real, ku VV pranon se Presidenti si takon asaj;

ose

zgjedhje, ku VV provon edhe nje here me e ndryshu matematiken.

Dhe ketu eshte krejt loja: VV nuk po lufton vetem me formu Qeverine me 53 mandate. Po lufton me e zvogelu sa me shume kufizimin qe fakti se i ka vetem 53 mandate ia vendos pushtetit te saj.