Kriza institucionale, polarizimi politik dhe humbja e vrullit të dialogut po e bëjnë gjithnjë e më të vështirë ruajtjen e besimit dhe perspektivës evropiane në Kosovë. Këto ishin disa nga shqetësimet e ngritura në hapje të Samitit të Paqes dhe Demokracisë në Kosovë, i cili këtë vit po mbahet me temën “Epoka e Entropisë”, ku përfaqësues të shoqërisë civile theksuan nevojën për angazhim të vazhdueshëm për demokracinë, dialogun dhe ndërtimin e marrëdhënieve ndërmjet komuniteteve, raporton Ekonomia Online.

Milica Andrić Rakić, drejtoreshë ekzekutive e New Social Initiative (NSI), duke iu referuar fillimit të samitit në vitin 2022, tha se organizatorët kishin shpresuar të kontribuonin në përshpejtimin e dialogut, i cili në atë kohë po ecte ngadalë. Megjithatë, sipas saj, zhvillimet e viteve të fundit kanë sjellë përkeqësim të vazhdueshëm.

“Kur e nisëm samitin në vitin 2022, shpresonim t’i shtonim pak vrull një procesi dialogu që atëherë dukej se po lëvizte shumë ngadalë. Për fat të keq, çdo vit që nga ajo kohë na është dashur të hapim këtë ngjarje të njëjtë dhe të pranojmë se gjërat vetëm sa janë përkeqësuar. Dëshiroj të mund ta thyeja këtë traditë sot, por sinqeriteti është politika më e mirë dhe nuk mund të mohohet se përkeqësimi ka vazhduar”, deklaroi ajo.

Duke shpjeguar përzgjedhjen e temës së këtij viti, drejtoresha ekzekutive e NSI-së theksoi se mungesa e përpjekjeve të vazhdueshme nga institucionet, politikanët dhe shoqëria në përgjithësi mund të çojë në dobësimin e dialogut dhe të besimit.

“Kështu që këtë vit zgjodhëm fjalën ‘entropi’ për të përshkruar atë që shohim rreth nesh. Dhe në fizikë, entropia është një fakt i thjeshtë se çdo sistem, nëse lihet i vetëm, anon drejt çrregullimit. Gjërat shkatërrohen kur nuk ka mjaftueshëm njerëz që janë të gatshëm të investojnë energji për t’i mbajtur ato së bashku. Dhe për fat të keq, kjo duket si një pasqyrim i drejtë i situatës sonë këtu në Kosovë, por edhe asaj globale. Kudo rreth nesh, dialogu po lëviz pa drejtim. Besimi po zbehet ngadalë dhe njerëzit që duhet të investojnë energji, institucionet dhe politikanët në radhë të parë, por të gjithë ne me ta gjithashtu, janë të lodhur”, tha Andrić Rakić.

Ajo theksoi se, pavarësisht vështirësive, shoqëria civile duhet të vazhdojë të luajë rolin e saj në nxitjen e pjesëmarrjes qytetare dhe në krijimin e hapësirave për dialog, edhe kur rrethanat politike janë të pafavorshme.

“Megjithatë, ne në shoqërinë civile duhet të këmbëngulim. Ne jemi caktuar të jemi motori i energjisë qytetare dhe kemi përgjegjësinë të gjejmë shtysën tonë në kontekstet më të vështira. Kështu që ja ku jemi duke bërë pikërisht këtë. Dhe faleminderit të gjithëve juve këtu individualisht sot që jeni dëshmitarë dhe po ndani këtë moment me ne”, përfundoi ajo.

Senad Šabović nga Instituti Evropian për Paqe (EIP), i cili foli në emër të Alternativës Qytetare të Kosovës (KCA), vlerësoi angazhimin e organizatave të shoqërisë civile që, sipas tij, vazhdojnë të mbështesin demokracinë kushtetuese, integrimin euroatlantik dhe procesin e normalizimit. Ai tha se ruajtja e këtyre vlerave është veçanërisht e rëndësishme në periudha kur klima politike dhe institucionale bëhet më e vështirë.

“Unë po flas këtu, siç thashë, në emër të Institutit Evropian për Paqe, i cili po bashkëorganizon samitin në emër të Alternativës Qytetare të Kosovës, një koalicion me mbështetjen e organizatave të shoqërisë civile që është i përkushtuar ndaj demokracisë kushtetuese të Kosovës, integrimit euroatlantik dhe procesit të normalizimit. Faleminderit gjithashtu bashkëorganizatorëve, Milicës dhe ekipit të saj për punën e shkëlqyer, dhe të gjitha organizatave të përfaqësuara këtu që meritojnë njohje të veçantë, të cilat po veprojnë aktualisht ndoshta në rrethana të vështira. Përkushtimi i secilit për një të ardhme evropiane progresive dhe demokratike për të gjithë ne është mbresëlënës. Është e lehtë t’i qëndrosh besnik këtyre vlerave kur klima është e favorshme, dhe është konsiderueshëm më e vështirë dhe ndoshta më e rëndësishme ta bësh këtë kur mjedisi bëhet më pak mikpritës”, deklaroi Šabović.

Ai u ndal edhe te zhvillimet institucionale dhe politike në Kosovë, duke përmendur krizën e zgjatur institucionale, polarizimin dhe humbjen e vrullit të procesit të normalizimit. Sipas tij, edhe konteksti më i gjerë rajonal dhe ndërkombëtar nuk ofron siguri të mjaftueshme, ndërsa vendimi i 16 shtatorit nga Dhomat e Specializuara ka nxitur reagime dhe emocione në Kosovë.

“Dhe ngjashëm me Milicën, ne duhet të pranojmë se mjedisi sot nuk është plotësisht i favorshëm për këto lloj gjërash. Kosova ka kaluar nëpër një krizë institucionale të zgjatur dhe nëpër një periudhë polarizimi. Procesi i normalizimit ka humbur shumë vrull, ndërsa mjedisi më i gjerë rajonal dhe ndërkombëtar nuk po ofron shumë siguri. Më së fundi, vendimi i 16 shtatorit nga Dhomat e Specializuara ka gjeneruar në mënyrë të kuptueshme shumë emocione në mbarë Kosovën. Dhe për të gjitha këto arsye, besoj se fakti që jemi mbledhur këtu sot është padyshim i denjë për t’u vlerësuar”, tha ai.

Šabović vlerësoi se mbledhja e përfaqësuesve nga komunitete, institucione, organizata dhe profesione të ndryshme krijon mundësi për diskutim serioz mbi sfidat me të cilat përballet Kosova. Ai theksoi se një nga qëllimet e samitit është të shqyrtohet se si shoqëria civile mund ta mbajë gjallë perspektivën evropiane dhe të parandalojë që stagnimi aktual të bëhet gjendje e përhershme.

“Kemi sjellë së bashku një grup mbresëlënës njerëzish nga vende, komunitete, institucione, organizata dhe prejardhje profesionale të ndryshme, të cilët mund të mos pajtohen për çdo gjë, por ndajnë një vullnet për t’u angazhuar seriozisht me sfidat me të cilat përballemi. Ky është padyshim një arritje e madhe, dhe veçanërisht shpresojmë që sot të mund të eksplorojmë se çfarë mund të bëjë shoqëria civile në këto rrethana, dhe çfarë mund të bëjë ajo për të mbajtur gjallë perspektivën evropiane, për të ruajtur dialogun përtej ndarjeve dhe për të parandaluar që ndjenja aktuale e stagnimit të shndërrohet në një tipar më të përhershëm”, u shpreh Šabović.

Në përfundim, ai ritheksoi përkushtimin e Institutit Evropian për Paqe dhe partnerëve të tij në Alternativën Qytetare të Kosovës për ndërtimin e besimit, ruajtjen e marrëdhënieve dhe krijimin e kushteve për përparim. Sipas tij, këto synime përbëjnë bazën e bashkëorganizimit të samitit edhe këtë vit.

“Instituti Evropian për Paqe dhe partnerët tanë në Alternativën Qytetare të Kosovës mbeten të përkushtuar pikërisht ndaj kësaj: ne besojmë në ndërtimin e besimit, ruajtjen e marrëdhënieve dhe përgatitjen e terrenit për progres, dhe ky është shpirti në të cilin e kemi bashkëorganizuar samitin këtë vit”, shtoi ai.

Samiti i Paqes dhe Demokracisë në Kosovë do të vazhdojë me tri panele diskutimi.