Drejtori i Klinikës së Onkologjisë në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës (QKUK), Ilir Kurtishi, ka shpërndarë një analizë të re shkencore mbi rolin e karbohidrateve në evolucionin dhe zhvillimin e trurit të njeriut.

Kurtishi, përmes një postimi, thekson se karbohidratet nuk duhet të shihen si ushqime që duhen eliminuar, duke iu referuar një studimi të publikuar në revistën Science, i cili sfidon disa nga konceptet e dietave moderne “paleo”.

Sipas analizës, për dekada është mbështetur ideja se rritja e ndjeshme e trurit të paraardhësve të njeriut lidhej kryesisht me një dietë të pasur me mish dhe proteina. Megjithatë, studimi i ri sugjeron se glukoza dhe karbohidratet mund të kenë luajtur një rol shumë më të rëndësishëm në këtë proces evolucionar.

Studiues nga Universiteti i Sidneit dhe Universiteti i Glasgout kanë modeluar raportin mes marrjes së ushqimit dhe kërkesave metabolike gjatë periudhës kur truri i homininëve u rrit nga rreth 300 gramë në 1,500 gramë.

Sipas modelimit, sheqernat natyrale të pranishme në fruta, mjaltë dhe ushqime të tjera të ëmbla mund të kenë siguruar deri në 35 për qind të energjisë së konsumuar nga paraardhësit tanë. Kjo energji do të ketë qenë veçanërisht e rëndësishme për një tru gjithnjë e më kompleks dhe me kërkesa të larta metabolike.

Kurtishi vë në dukje se ky këndvështrim mund të ndihmojë edhe në shpjegimin e preferencës së lindur të njerëzve për ushqimet e ëmbla. Kjo prirje është veçanërisht e rëndësishme te fëmijët, truri i të cilëve mund të konsumojë një pjesë shumë të madhe të energjisë ditore.

Një tjetër moment i rëndësishëm në evolucionin njerëzor lidhet me përdorimin e zjarrit. Përpunimi termik i ushqimit u mundësoi njerëzve të hershëm të përfitonin më shumë nga karbohidratet komplekse që gjenden në zhardhokë dhe ushqime të pasura me niseshte, duke krijuar një burim tjetër të rëndësishëm energjie për trurin.

Studiuesja kryesore e analizës, Jennie Brand-Miller, argumenton se karbohidratet nuk duhet të trajtohen si një grup ushqimor nga i cili duhet të kemi frikë, por si një burim i rëndësishëm energjie në historinë evolucionare të njeriut.

Në këtë kuadër, Kurtishi thekson rëndësinë e zgjedhjes së burimeve cilësore të karbohidrateve, si frutat e freskëta, bishtajoret dhe drithërat e plota, në vend të eliminimit të tyre nga dieta.

“Mos kini frikë nga karbohidratet. Ato janë ‘karburante’ thelbësore të jetës”, është mesazhi i Kurtishit, duke u bërë thirrje qytetarëve që karbohidratet t’i shohin në kontekstin e cilësisë dhe burimit të tyre ushqimor.